Atasözü,Atasözü Nedir? Atasözü Hakkında Bilgi

375

atasözü neyi ifade eder?Yüzyılların deneme ve gözlemlere dayanılarak söylenmiş kısa ve özlü öğütler veren  kalıplaşmış, halkın fikir dünyasına ışık tutan ve geçmişten günümüze dek gelmiş olan sözlere ”atasözü” denir. Türkçe’de atasözü , ”sav” yada ” darb -ı mesel ” olarakda  bilinmektedir. Atasözlerinin kim tarafından ne zaman söylendikleri bilinmez. Bunlar topluma mal olmuş, toplumun benimsediği sözlerdir yani atasözleri anonimdir ,yalın sözlerdir ,anlatımları açıktır. Büyük bir kısmı insanlara ahlaki mesajlar vererek ahlaklı olmayı öğretir.Söyleniş yönüyle ölçülü uyaklı ve konuşma cümlelerinden unuttukları için akıl da kolay kalırlar .Bir kısmında mecaz  anlam vardır. Çoğu zaman bir veya iki cümleden meydana gelirler. Atasözleri ,kalıplaşmış sözlerdir .Bazı atasözleri ait olduğu toplumun gelenek, görenek, inanç ve tavırlarını yansıtırken bir bölümü de evrensel düşünceyi temsil eder.

Atasözleri ,bir toplumun kültürünü dünyaya bakışının göstergesi niteliğindedir. Hemen her toplumda bu tür kalıplaşmış sözlere rastlanır. Türklerin bilinen ilk yazılı metinleri olan Orhun Yazıtlarında dahi atasözlerine rastlanmaktadır .Türk kimliğine ait atasözü kitabı, Fatih’teki Millet Kütüphanesinde bulunan ”Teshil” adlı tıp kitabının sonuna el yazısı ile eklenmiş bir risalede yer almaktadır. Toplam 6098 adet olup yazılış tarihi itibari ile Hicri 885 Miladi 1420 yıllarına denk düşmektedir. Yusuf Has Hacip’in ”Kutatgu Bilik” isimli eseriyle Edip Ahmet’in ”Atabetül Hakayık” isimli eserlerinde de atasözleri yer almaktadır. Daha sonraki yüzyıllarda Divan Edebiyatında ve özellikle de halk edebiyatında atasözlerine yer verilmiştir .Türkçe atasözlerini derleyen kitap 11. yüzyılda yaşamış olan Kaşgarlı Mahmut’un ”Divanü Lügati’t Türk” isimli eseridir. Yıllar sonra Tanzimat döneminde Şinasi’nin ”Durubi Emsali Osmaniye” isimli eserinde Ahmet Mithat Efendi’nin” Atalar Sözü ve Türkiye Durubu Emsal” isimli eserinde atasözleri derlenmiştir.

Cumhuriyet döneminde de bu konuya önem verilmiş Türk Dil Kurumu tarafından atasözleri ve deyimlerin derlemesi çalışmaları başlatılmıştır .Bu alanda birçok yayın yapılmıştır. Özellikle Ömer Asım Arsoy tüm birikimleri değerlendirerek atasözlerimizi açıklamalarıyla birlikte  yayımlamıştır.