Ana Sayfa Etiketler Şunun ile etiketlenen gönderiler "mısır"
Etiket:

mısır

Genel

Loznik tarifi

tarafından yazılmış kacgun

Pırasa, tazе soğan vе maydanozları ayıklayıp incе incе doğrayın.

Yoğurdu dеrin bir kasеdе mısır unuyla karıştırın.

Doğradığınız yеşilliklеri dе bu karışıma ilavе еdin.

Su, tuz vе şеkеri dе еklеyip boza kıvamında bir harç еldе еdеnе kadar karıştırın. (Gеrеkirsе su ilavе еdеbilirsiniz.)

Asma yapraklarını kaynar suda 3 dakika haşlayıp tavadan alın.

Gеniş bir tavayı yağlayıp asma yapraklarını parlak yüzlеri alta gеlеcеk şеkildе tavaya yеrlеştirin. Yapraklar tavanın kеnarlarından biraz dışarı sarkmalı.

Mısır unlu karışımı yaprakların üzеrinе boşaltıp sarkan yapraklarla üzеrini kapatın.

Harcın üstü dе asma yaprağıyla örttüktеn sonra lozniki ocağa alın.

Bir tarafını 15 dakika kadar kızarttığınız börеğinizi bir tеpsi yardımıyla tеrs yüz еdip alt tarafını da 15 dakika pişirin.

Sеrvis tabağına aldıktan sonra dilimlеyip sеrvis yapın.

0 yorumlar
0 FacebookTwitterPinterestEmail
piri reis kimdir kisaca ozeti ve hayati hakkinda bilgi
HESAPLAMALAR

Türk Haritacılık Tarihi ve Ünlü Türk Haritacılar Hakkında Bilgi

tarafından yazılmış kacgun

Türk Haritacılık Tarihi ve Ünlü Türk Haritacılar Hakkında Bilgi

ESKİ TÜRKLERDE VE OSMANLILARDA HARİTACILIK

1076 yılında KAŞGARLI MAHMUD (El Kaşgarî) “Divanü-Lügat-it-Türk” (Türkçe Sözlük) isimli bir yapıtında bir dünya haritası çizmiştir. Bu harita Orta Asya’nın büyük bir kısmını in ve Kuzey Afrika’yı içermektedir. Batıda ise Volga nehrini fazla geçmemektedir. Dünyanın tepsi gibi düz ve yuvarlak olduğu kabul edilen bu dünya haritası, çeşitli ülkelerin birbirlerine göre konumu belirtilmiş bir kroki görünümündedir. O zamanki başkent Balasagun ise haritanın merkezindedir. Haritanın yazılara göre üst tarafı güneşin doğduğu yön olan doğu seçilmişti.
Karadeniz ve Marmara’nın 1400 yıllarında bile Venedikliler ve Cenevizliler tarafından elle yapılmış haritaları vardır. 1416 ‘da İbrahim KATİBİ bir harita çizmiştir.
1456 ‘da Trablusgarplı İBRAHİM MÜRSEL (Mürsiyeli İbrahim) bir Türk denizcisi olarak Akdeniz haritası çizdi. 1460 yılında ise Güney Avrupa haritası yapmıştır.
EL İSTAHRİ (Ebu İshak İbrahim bin Muhammed el Farisi el İstahri) (15. yüzyıl), “Kitab al Masalik val Mamalik” (Masallar ve Ülkeler) isimli yapıtında dünyanın çeşitli yerlerine ait 20 harita vardır. Bu kitap yaklaşık 1460 yıllarında Karakoyunlu Türkmen İmparatorluğu Şehzadesi Pir Budak zamanında yazılmıştır.
Türk Amirali PİRİ REİS (1470-1554) Osmanlı Donanmasının hakim olduğu denizlere ait “Kitab-ı Bahriye” adında yazdığı kitapta çeşitli liman, koy, körfez, kıyı, kale vb. yerlere ait haritalarla bu denizlerdeki gemiciliğe ait akıntılar, sığ yerler, tehlikeli kayalık yerlere ait bilgileri de vermiştir.
1513 yılında Piri Reis Gelibolu’da ceylan derisi üzerine bir dünya haritası çizmiştir. 24 parçadan meydana gelen bu haritanın 65 x 90 cm.lik bir paftası Topkapı müzesindedir. Colombus’un 1489 tarihli bir haritasından da yararlandığını söyleyen Piri Reis’in bu tarihte Amerika’nın içerlerini ve güney kutbundaki dağları da gösteren bu haritayı nasıl yaptığı bilim adamlarınca merak konusu olmuştur. Bu haritayı 1517 yılında Mısır’da Yavuz Sultan Selim’e takdim etmiştir. Bu harita 1929 yılında Topkapı Müzesinin, Eski Eserler Müzesi haline getirildiği sırada Milli Müzeler Müdürü Halil ELDEM tarafından bulunmuş ve Alman Doğu bilimleri uzmanı KAHLE ile birlikte incelenmiştir. Ayrıca “Hadikat’ül Bahriye”, “Netayic’ül Efkar fi Cezayir’ül Bihar”, “Bilad’ül Aminat” ve harita yapımıyla ilgili “Eşkalname” (o zamanlar haritaya eşkal deniliyordu) adında bir bilim kitabı ile 1528 tarihini taşıyan “Hind Denizi Haritası” gibi yapıtları Deniz Müzesi’ndedir. Hürmüz kalesinin kuşatılmasında uğradığı iftira yüzünden katledildi.
MATRAKÇI NASUH (Ölümü 1533) haritacı anlayışı minyatüre uygulayan ilk ressamdır. Sopa veya demirci çekici ile yapılan ve bir çeşit harp oyunu olan matrak (Mitrak) oyunu mucididir. Menazil (Hedefler) isimli yapıtında 16. yüzyılda yapılmış Anadolu atlası vardır. “Umdet’ül – Hisap” (Hesabın İlkeleri) isminde bir yapıtı (1517) ve “Beyan-Menazil-i Sefer-i Irakeyn” ismindeki kitabında Kanunî’nin 1534’de Irak seferine katılarak İstanbul – Tebriz – Bağdat – Tebriz – Diyarbakır – Halep – İstanbul geçkisi üzerinde fethedilen yerleri, kaleleri isim ve güzel haritalarla anlatır.

 

Piri Reis’in Amerika Haritası (1513)


Kanuni Sultan Süleyman saltanatı sıralarında devlet hizmetine giren Sinoplu bir aileye mensup, sonradan Amiral olan SEYDİ ALİ REİS (? – 1563) deniz astronomisini ve deniz coğrafyasını çok iyi bilen bir bilgindi. Piri Reis’in donanmasını Basra’dan Süveyş’e getirme görevi verildi. Ancak bazı nedenlerden dolayı dört yıllık (1553-1557) uzun ve maceralı bir yolculuktan sonra Edirne’ye dönebilmiştir. Bu seyahati Bursa – Konya – Kayseri – Halep – Urfa – Musul – Bağdat – Basra – Hürmüz Boğazı – Ahmadabad – Delhi – Lahor – Kabil – Semerkand – Buhara – Farab – Merv – Tus – Nişabür – Bağdat – Musul – Mardin – Diyarbakır- Sivas – Ankara – İstanbul – Edirne geçkisini izleyerek Arapça ve Farsça’dan yaptığı derlemelerle “Mirat-ül Memalik” (Ülkelerin Aynası) adlı yapıtı yazmıştır. Bu kitap 1815’de Almanca’ya, 1826’da Fransızca’ya, 1899’da İngilizce’ye, 1963’de Rusça’ya çevrilmiştir. 1554’de Amhedabad’ta yazdığı “Mohit” (Okyanus) çeşitli batı dillerine çevrilmiştir. 10 bölümlük bu kitapta yön bulma, azimut ve yıldızların yüksekliklerinin hesabı, zaman hesabı, takvim, Güneş ve Ay’a bağlı tanımlanan yıllar, denizcilikte önemli bazı yıldızların doğmaları, batmaları ve adları, ünlü limanlarla adaların enlemleri, astronomiye ait bilgiler ve bazı limanların arasındaki uzaklıklar, Hind Okyanusundaki adalar, kıyılar, rüzgarlar, ünlü limanlar ve topografik coğrafya konularını içermektedir. Bir başka yapıtı “Mirat-ül Kainat (Kainatın aynası) kitabı da Farsça ve Arapça bir çok kitaplardan derlenmiş olup bir çok astronomi aletinin tanımı ve kullanılışı, güneşin yüksekliği, yıldızların konumu, kıble, öğle zamanı saptanması, nehir genişliği saptanması, rubu tahtası ve usturlab’ın yapım ve kullanılışı konularını içermektedir.

1549’da Halep’te Ali Kuşçu’nun astronomi ile ilgili Fethiye yapıtının Türkçe’sine bazı ilaveler koyarak “Hülaset’el Haya” ismini vermiştir. Seydi Ali Reis yerin yuvarlak olduğunu, dağların yüksekliğinin yerin yuvarlaklığını bozmayacağını söylemiş ve yer yarıçapının 1545 fersah olduğunu yazmış, ağır cisimlerin yerin merkezine doğru düştüklerini eklemiştir. Ancak yerin günlük hareketini kabul etmediğini göstermek için de o zamana kadar ileri sürülen kanıtları açıklamıştır.
Osmanlı korsan reislerinden olan ve daha sonra Osmanlı Donanması Hassa Reisleri arasına katılan ALİ MACAR REİS tarafından 1567’de dokuz ceylan derisi üzerine çizilen 31 x 43 cm. boyutlu yedi haritadan oluşan ve Topkapı Müzesi’nde bulunan bir atlasta bulunan haritalar sıra ile:

  • Azak denizi, Karadeniz ve Marmara sahil kent ve limanlar,
  • Akdeniz, Ege denizi, Mora yarım adası, Adriyatik sahilleri, Anadolu’nun bazı sahil kentleri,
  • Akdeniz, İtalya, Adriyatik sahilleri, Kuzey Afrika,
  • Batı Akdeniz, İberik yarımadası, Gaskonya körfezi, Kuzey Afrika,
  • İngiltere, İskoçya, Almanya sahilleri,
  • İstanbul Boğazı, Girit adası bir kısmı, Ege denizi, Adriyatik sahilleri,
  • Dünya haritası (Avustralya yok)

Haritaları vardır. Ali Macar Reis’in yapıtları 1935’de cumhuriyetin kültür yayınlarından biri olarak basılmıştır.
Büyük Türk gezgincilerinden MEHMET AŞIK (1555 – ?) 21 yaşında geziye çıkarak 25 yıl içinde bir çok ülke gezmiş ve gezi notları 1595’de “Menazır-ül Avalim” (Dünyanın görünümü) adıyla basılmıştır. 1590’da Menemenli MEHMET REİS’in çizdiği bir Akdeniz haritası Venedik’te Correr Müzesi’ndedir. Benzer şekilde 16. yüzyılda Tunus’lu Hacı Ahmet’in Dünya haritası Venedik’te San Marco kütüphanesindedir.
Arapça ve Farsça’yı çok iyi bilen ve tarih, coğrafya, bibliyografya ve toplum bilimi alanlarında 27 yapıtı bulunan KATİP ÇELEBİ (1609-1657) Girit seferi dolayısı ile (1645-1646) haritaların nasıl yapıldığını öğrendi. En önemli yapıtı “Cihannüma” (Dünyayı gösteren) coğrafya alanında doğu görüşten batı görüşe geçişte bir dönüm noktasıdır. Beş haritalı, 75 sayfa olan ve 1648’de yazılmaya başlanan bu kitapta dünyanın yuvarlaklığı üstüne kanıtlar verildikten sonra Japonya’dan Erzurum ve Irak’a kadar ülkelerin coğrafyasını, kısa tarihini, bitki ve hayvanlar alemini anlatmaktadır. “Keşf-üz-Zunun” (Sanıların Keşfi) isimli kitabı da ünlüdür. 1727’de basımevinin icadından hemen sonra 1732’de basılan bu kitap çeşitli dillere çevrilmiştir. Katip Çelebi’nin bundan başka “Kozmoğrafya” adında bir kitabı daha vardır. İstanbul’da ilk defa pusula sapmasını belirlemiştir.
17. yüzyılda İstanbul’da 8 dükkanda 15 kişi haritacılık yapmaktaydı. Bunlar birkaç dili özellikle Latince’yi çok iyi bildikleri için yazarların kitaplarının okuyarak yeryüzü şekillerini çizmekteydiler. Ayrıca pusula yapılan 10 dükkanda da 45 kişi, kum saati yapılan 15 dükkanda 45 kişi çalışmaktaydı. 
17. yüzyılın en büyük gezgin ve yazarlarından biri olan EVLİYA ÇELEBİ (1611-1682) Osmanlı ülkesinin içinde ve dışında 50 yıl geziler yaparak ve 22 savaşa katılarak bunları 6000 sayfada 10 cilt halinde yazmıştır. 1. Cilt İstanbul’a ait olup diğer 9 Ciltte Anadolu, Trakya, Yunanistan, Arnavutluk, Bulgaristan, Romanya, Yugoslavya, Ege ve Akdeniz adalarından bir kısmı, Kırım, Bağdat, Musul, Suriye, Filistin, Mısır, Mekke, Medine, Kafkasya, Macaristan, Batı İran, Azerbaycan, Sudan, Habeşistan, Güney Rusya, Lehistan, Avusturya, Güney Almanya, Hollanda, Danimarka, İsveç ülkeleri yer almıştır. Bazı abartmaları, yapmış olduğunu iddia ettiği bazı gezilerine gölge düşürmüştür. 
1683’de Alain MALLET İstanbul planı yaptı.
Bilimsel kitapların yayılması ilk basımevinin 1727’de İBRAHİM MÜTEFERRİKA (1674-1745) tarafından kurulması ile başladı. İbrahim Müteferrika’nın ilk bastığı renkli haritalar izlemektedir. Abdurrahman Efendi, III. Selim zamanında Mühendishane-i Berri-i Hümayün’da (Devlet Kara Mühendislik Okulu) geometri öğretmenliği yapmıştır.
1807’de Napoleon’un göndermiş olduğu subaylar Toros ve Kızılırmak havalisinde yol boyu haritaları almak için çalışmışlardır. 1822’de LAPİE tarafından Rumeli ve Batı Anadolu haritası yayınlanmıştır. Bunu İngilizler takip etmişlerdir. 1836’da Güney Anadolu’daki Chesney heyeti, Batı ve Güney Anadolu’da Sprat heyetleri bu kapsamdadır.
İlk deniz haritası 1830 yılında Heybeliada Deniz Harp Okulunda basılan Karadeniz haritasıdır.
Karadeniz kıyılarımızın haritasını ilk defa MANGANARI adında bir Rus yüzbaşısı 1823-1836 yılları arasında yapmıştır. Bu haritalar 1835 tarihini taşımaktadır. Yine 1835 tarihini taşıyan Rus haritalarından çevrilerek basılmış İstanbul ve Boğaziçi haritaları vardır. Marmara denizi ise yine Manganari tarafından 1845-1848 arasında çalışarak ve İskandil ölçüleri ile yapılmış olup bu çalışmalarla amiral rütbesini kazanan Manganari, ayrıca bir Marmara kılavuzu yazmıştır. Rusların bu ölçülerine Osmanlılar “Gül Sefid” isminde bir kurvet ile katılmışlardır. Karadeniz’in 1265 H. De ikinci bir defa daha Ruslar tarafından ölçülmesinde de yine Osmanlıların “Ahter” ve “Neyyiri Zafer” isimli gemi ile ortaklaşa çalışmaları olmuştur. Deniz haritaları için ölçü gemisi olarak 1845-1914 arasında Gül Sefit, Ahter ve Neyyiri zafer kurvetleri, 1914-1932 arasında ise Beyrut yatı, Zuhaf kurveti, Galata yatı ve Aydın Reis gambotu kullanılmıştır. Bunlardan başka okul gemisi olup da ölçü işlerinde kullanılan Mehmet Selim fırkateyni, Heybet Nüma kurveti, Nüveydi Fütuf Briki de sayılabilir.
II. Mahmud zamanında, 1835-1939 yılları arasında Osmanlı ordusunda hocalık için getirilen ve Paşa ünvanı verilen Helmuth v. MOLTKE (1800-1891), 1836-1837 yıllarında İstanbul’un 1:25.000 ölçekli, 1837’de Çanakkale Boğazı’nın 1:20.000 ölçekli plançete ile haritasını yaptı. 1838’de Anadolu’da sekiz paftalık (Musul, Elazığ, Birecik, Samsun, Ankara, Urfa, Maraş) haritalarını yaptı. Bu çalışmalar sırasında Nemrut Dağı’nda Komonague tapınağını buldu. 1839’da İbrahim Paşanın idaresindeki Mısır ordusuna karşı Çerkez Hafız Mehmed Paşanın maiyetinde bulunmuş ancak anlaşamamışlardır. Berlin’e döndüğünde Türkiye alışmaları için nişan verildi.
1850’de Mühendishane öğrencileri İstanbul şehrinin planını yaptılar. 1853 yılında İstanbul Boğazından Varna limanına kadar olan kıyı bölgesi AHMET HOCA ve İngiliz WOODS tarafından ölçülmüştür.
19. yüzyılın ilk yarısında haritalarımız, ya istila ordularına ait subaylar ya da Osmanlı İmparatorluğu ordusunu düzenleme için çağrılmış yabancı askeri heyetlerin haritacıları tarafından yapılmıştır. 1857-1901 yılları arasında Anadolu, sayıları bir hayli fazla olan gezginler tarafından gezilmiş ve bu gezginlerin hazırladıkları haritalar kendi ülkelerinde bastırılmış ve bu haritaların bir kısmı açıklanmış bir kısmı da gizli tutulmuştur. Alman subayları, haritacılık sahasına bu tarihlerden sonra girmişlerdir. 1826-1833 arasına Avusturyalı PROKESCH von OSTEN, 1836’dan itibaren İngiliz HAMİLTON, 1838-1841 arasında İngiliz AINSWORTH, 1835-1838 arasında BRANT 1830’da Fransız arkeologu TEXIER, HAMMAIRE DE HELL, 1842’değ SCHÖNBORN, 1843’de KOCH, Rus doğa bilimcisi TCHİHATCEFF’in 1847-1863 yılları arasındaki çalışmalardan 1853’de Küçük Asya isimli yapıtı, 1837’de Trakya’da Fransız jeologu AMI BONE ve 10 yıl sonra aynı alanda VİQUESNEL, 1869’da E. v. HOCHSTETTER çalışmalar yapmışlardır.
Alman harita uzmanı Heinrich HIEPERT (1818-1899), 1841-1888 arasında Türkiye’ye gelerek önceleri Anadolu’nun kuzey batısında altı paftalık 1:400.000 ölçekli haritasını yapmıştır. 1854 yılında tekrar bu bölgede çalışmalar yapılarak bu haritalar basılmış ve diğer ölçekte haritalar üretilmiştir. Daha sonra oğlu Richard KIEPERT babasının yaptığı işlere devam ederek batıdan Orta Anadolu’ya kadar olan bölgenin 1902-1906 arası 24 paftalık 1:400.000 ölçekli haritasını yaptı. 
H. Kiepert’in 1884 yılında yaptığı harita karayolları ve demiryolları revizyonlu olarak işlenip 1889’da tekrar basıldı. Kiepert’in yaptığı haritalar:
1884 → 1:1.000.000 ölçekli Anadolu.
1844 → 1:1.000.000 ölçekli ve 1:2.500.000 ölçekli Osmanlı
İmparatorluğu.
1853 → 1:3.600.000 ölçekli Anadolu, Kafkasya, Batı İran.
1854 → 1:500.000 ölçekli Anadolu haritası.
1868 → 1:250.000 ölçekli Batı Anadolu haritası.
1884 → 1:1.500.000 ölçekli Anadolu haritası.
1897 → 1:4.000.000 ölçekli Asya Türkiyesi haritasıdır.
Bütün bu çalışmaların sonucu olarak Anadolu topografyasının ana hatları ortaya çıkmış ve bu haritalardan 1:200.000 ölçekli haritalarımız çıkıncaya kadar yararlanılmıştır.
1863-1880 yılları arasında C. STOLPE İstanbul’un 1:15.000 ölçekli haritasını çizdi.
VINCKE, FICHER ve MÜLBACH gibi Alman haritacılarının gelmeleri de bu zamana rastlamaktadır. Şubat 1839’da Osmanlı hizmetinde olan Prusya subayı Binbaşı P. v. VINCHE Ankara’nın planını yaptı. 1:6.250 ölçekli bu harita 1854’de Berlin’de basılarak Ankara Vilayeti Valisi Müşir (Mareşal) İzzet Paşaya takdim edildi. Asker haritacıların yanı sıra 19. yüzyılın ilk yarısında ülkemizde arkeolog, jeolog gibi gezgincilerin gelmeleri ile de değişik amaçlarla yapılmış mevzii haritalar ortaya çıkmıştır.
1864 yılında Türk Hükümeti tarafından Filistin’de (Hicaz hattı) demiryolu görevi verilen Alman İnşaat Mühendisi Carl MUMANN (1839-1896), daha sonraları İstanbul-İzmir arasındaki karayolu etüdünü yaparken Bergama’daki harabeleri keşfederek Türk Hükümetinin izni ve Prusya devletinin önerisi üzerine Bergama tapınağını ortaya çıkardı(1886). Çeşitli ölçekte Bergama haritası yaptı. 
Bu konu ile ilgili olarak 1870’de Alman arkeologu Heinrich SCHLİEMANN (1822-1890), Homeros’un şiirlerinden Truva’yı bulmak için Truva’nın yeri olduğu sanılan hisarlıkta kazılara başladı. 1884’de Bergama’da ve 1891-1894 arasında da Manisa’da arkeolojik kazılar yaparak bu kazılar sonucunda ortaya çıkan tapınağı Berlin’e götürdü. Buradan da İkinci Dünya Savaşı sonunda Moskova’ya taşındı.
1868 yılında Paris’te öğrenimde bulunan Üsteğmen Hafız ALİ (ŞEREF) (Ölümü: 1907), bir “Yeni Atlas” hazırlamıştır. 23 x 23 cm. boyutlu bu atlas 22 adet haritayı içermektedir. Daha sonra 1896’da Genelkurmayda çalışırken Kiepert’in Anadolu haritasını Türkçe’ye çevirmiştir. Ayrıca 73 paftadan ibaret Rumeli haritasını çizmiş, okullar için büyük bir duvar haritası hazırlamıştır. 
1877 Osmanlı_Rus savaşında Ruslar, Erzurum’a kadar olan sahanın ve Trakya mıntıkasının 1:210.000 ölçeğinde haritalarını yaptılar.
1895’de Süleyman ASAF İstanbul Boğazı haritası yaptı.

Ünlü Türk Haritacılar

Ünlü Türk Haritacılar

KAŞGARLI MAHMUD
“Divanü-Lügat-it-Türk” (Türkçe sözlük) isimli bir yapıtında bir dünya haritası çizmiştir.
—-1416 da İbrahim KATİBİ bir harita çizmiştir.
——1456 da Trablusgarplı İBRAHİM MÜRSEL (Mürsiyeli İbrahim) bir Türk denizcisi olarak Akdeniz haritası çizdi. 1460 yılında ise Güney Avrupa haritası yapmıştır.

—–EL İSTAHRİ (Ebu İshak İbrahim bin Muhammed el Farisi el İstahri) (15. yüzyıl), “Kitab al masalik val mamalik” (Masallar ve Ülkeler) isimli yapıtında dünyanın çeşitli yerlerine ait 20 harita vardır.
Türk Amiralı PİRİ REİS (1470-1554)
Kitabı Bahriye,Hadikat’ül Bahriye, Netayic’ül-Efkar fi Cezayir’ül Bihar, Bilad’ül- Aminat ve harita yapımıyla ilgili”Eşkalname”(o zamanlar haritaya eşkal deniliyordu) adında bir bilim kitabı ile 1528 tarihini taşıyan “Hind Denizi Haritası” gibi yapıtları yazmıştır.

MATRAKÇI NASUH (?-1533)
Haritacı anlayışı minyatüre uygulayan ilk ressamdır.
Menazil (Hedefler) isimli yapıtında 16. yüzyılda yapılmış Anadolu atlası vardır.
“Umdet’ül-Hisab” (Hesabın ilkeleri),”Beyan-menazil-i sefer-i Irakeyn”
Amiral SEYDİ ALİ REİS, (? -1563)
“Miratül Memalik” (Ülkelerin aynası) adlı yapıtı yazmıştır. (Bu kitap 1815 de Almancaya, 1826 da Fransızcaya, 1899 da İngilizceye, 1963 de Rusçaya çevrilmiştir.)
“Mohit” (Okyanus) Bu eseride bir çok batı diline çevrilmiştir. Coğrafi Ögelerin yanında denizcilere yardımı dokunacak çok önemli Astronomik bilgilerde içeriyor.
Mirat-ül Kainat (Kainatın aynası) Bu eser de de coğrafya ve astronominin içiçedir.

“Seydi Ali Reis”
Yeryüzünün yuvarlak oldugunu ve dağların bu yuvarlaklığa engel teşkil etmediği bir kaç saptamda bulunmustur.

ALİ MACAR REİS
16.yüzyıl osmanlı deniz haritacılığının doruk noktalarından olan ali macar reis atlası yedi haritadan oluşmaktadır.
Atlasta Yer Alan Yedi Harita :
•Karadeniz haritası
•Doğu akdeniz ve ege haritası
•İtalya haritası
•Batı akdeniz ve iber yarım adası haritası
•İngiliz adaları ve atlantik kıyıları haritası
•Ege denizi-batı anadolu ve yunanistan haritası
•Dünya haritasıdır.
18 sayfadan oluşan atlasta haritalar yedi çift sayfa üzerinde 31×43 cmlik alanı kapsar. deri parşömen üzerine çizilmiştir.

MEHMET AŞIK (1555-?)
“Menazır-ül Avalim” (Dünyanın görünümü)
Tunus’lu Hacı Ahmed (?-?)
Bir Dünya haritası çizmiştir.

KATİP ÇELEBİ (1609-1657)
“Cihannüma” (Dünyayı gösteren), “Keşf-üz-Zunun” (sanıların keşfi), “Kozmoğrafya”
Eserleri bir kaç dile çevrilmiştir.

EVLİYA ÇELEBİ (1611-1682)
Bir çok ülke, bir çok şehir gezmiştir. 50 ye yakın savaşa katılığın bilinir. Fakat eserlerinde abartı uzlubuna yerli yersiz baş vurması sebebiyle eserlerine ve kendisine gölge düşmesine sebep olmuştur.

Türk Haritacılık Tarihi hakkında ansiklopedik bilgi

1076 yılında KAŞGARLI MAHMUD (El Kaşgari) “Divanü-Lügat-it-Türk” (Türkçe sözlük) isimli bir yapıtında bir dünya haritası çizmiştir. Bu harita Orta Asyanın büyük bir kısmını Çin ve Kuzey Afrikayı içermektedir. Batıda ise Volga nehrini fazla geçmemektedir. Dünya’nın tepsi gibi düz ve yuvarlak olduğu kabul edilen bu dünya haritası, çeşitli ülkelerin birbirlerine göre konumu belirtilmiş bir kroki görünümündedir. O zamanki başkent Balasagun ise haritanın merkezindedir. Haritanın yazılara göre üst tarafı Güneşin doğduğu yön olan doğu seçilmişti.

15. ve 16. Yüzyıl

Karadeniz ve Marmaranın 1400 yıllarında bile Venedikliler ve Cenevizliler tarafından elle yapılmış haritaları vardır. 1416 da İbrahim KATİBİ bir harita çizmiştir.

1456 da Trablusgarplı İBRAHİM MÜRSEL (Mürsiyeli İbrahim) bir Türk denizcisi olarak Akdeniz haritası çizdi. 1460 yılında ise Güney Avrupa haritası yapmıştır.

EL İSTAHRİ (Ebu İshak İbrahim bin Muhammed el Farisi el İstahri) (15. yüzyıl), “Kitab al masalik val mamalik” (Masallar ve Ülkeler) isimli yapıtında dünyanın çeşitli yerlerine ait 20 harita vardır. Bu kitap yaklaşık 1460 yıllarında Karakoyunlu Türkmen imparatorluğu Şehzadesi Pir Budak zamanında yazılmıştır.

Türk Amiralı PİRİ REİS (1470-1554) Osmanlı donanmasının hakim olduğu denizlere ait “Kitabı Bahriye” adında 1483 de yazdığı kitapta çeşitli liman, koy, körfez, kıyı, kale vb yerlere ait haritalarla budenizlerdeki gemiciliğe ait akıntılar, sığyerler, tehlikeli kayalık yerlere ait bilgileri de vermiştir. 1513 yılında Piri Reis Gelibolu’da ceylan derisi üzerine bir dünya haritası çizmiştir. 21 parçadan meydana gelen bu haritanın 65 x 90 cm lik bir paftası Topkapı müzesindedir. Colombusun 1489 tarihli bir haritasından da yararlandığını söyleyen Piri Reis’in bu tarihte Amerika’nın içerlerini ve güney kutbundaki dağları da gösteren bu haritayı nasıl yaptığı bilim adamlarınca merak konusu olmuştur. Bu haritayı 1517 yılında Mısır’da Yavuz Sultan Selim’e takdim etmiştir. Bu harita 1929 yılında Topkapı müzesinin eski eserler müzesi haline getirildiği sırada Milli müzeler müdürü Halil ELDEM tarafından bulunmuş ve Alman doğu bilimleri uzmanı KAHLE ile birlikte incelenmiştir. Ayrıca “Hadikat’ül Bahriye”, “Netayic’ül-Efkar fi Cezayir’ül Bihar”, Bilad’ül- Aminat ve harita yapımıyla ilgili”Eşkalname”(o zamanlar haritaya eşkal deniliyordu) adında bir bilim kitabı ile 1528 tarihini taşıyan “Hind Denizi Haritası” gibi yapıtları Deniz Müzesindedir. Piri Reis Hürmüz kalesinin kuşatılmasında uğradığı iftira yüzünden 1554 de katledildi.

MATRAKÇI NASUH (Ölümü 1533) haritacı anlayışı minyatüre uygulayan ilk ressamdır. Sopa veya demirci çekici ile yapılan ve bir çeşit harp oyunu olan matrak (Mitrak) oyunu mucididir. Menazil (Hedefler) isimli yapıtında 16. yüzyılda yapılmış Anadolu atlası vardır.”Umdet’ül-Hisab” (Hesabın ilkeleri) isminde bir yapıtı (1517) ve “Beyan-menazil-i sefer-i Irakeyn” ismindeki kitabında Kanuni’nin 1534 de Irak seferine katılarak İstanbul-Tebriz-Bağdat-Tebriz-Diyarbakır-Halep-İstanbul geçkisi üzerinde fethedilen yerleri, kaleleri isim ve güzel haritalarla anlatır.

Kanuni Sultan Süleyman saltanatı sıralarında devlet hizmetine giren Sinop’lu bir aileye mensup sonradan Amiral olan SEYDİ ALİ REİS, (? -1563) deniz astronomisini ve deniz coğrafyasını çok iyi bilen bir bilgindi. Piri Reis’in donanmasını Basra’dan Süveyş’e getirme görevi verildi. Ancak bazı nedenlerden dolayı dört yıllık (1553-57) uzun vemaceralı bir yolculuktan sonra Edirne’ye dönebilmiştir. Bu seyahatı Bursa-Konya-Kayseri-Halep-Urfa-Musul-Bağdat-Basra-Hürmüz Boğazı -Ahmadabad-Delhi -Lahor-Kabil-Semerkand- Buhara- Farab -Merv- Tus -Nişabür -Bağdat- Musul- Mardin- Diyarbakır- Sıvas-Ankara-İstanbul-Edirne geçkisini izleyerek Arapça ve Farsçadan yaptığı derlemelerle “Miratül Memalik” (Ülkelerin aynası) adlı yapıtı yazmıştır. Bu kitap 1815 de Almancaya, 1826 da Fransızcaya, 1899 da İngilizceye, 1963 de Rusçaya çevrilmiştir. 1554 de Ahmedabad’ta yazdığı “Mohit” (Okyanus) çeşitli batı dillerine çevrilmiştir. 10 bölümlük bu kitapta yön bulma, azimut ve yıldızların yüksekliklerinin hesabı, zaman hesabı, takvim, güneş ve Ay’a bağlı tanımlanan yıllar, denizcilikte önemli bazı yıldızların doğmaları, batmaları ve adları, ünlü limanlarla adaların enlemleri, astronomiye ait bilgiler ve bazı limanların arasındakiuzaklıklar, Hind Okyanusundaki adalar, kıyılar, rüzgarlar, ünlü limanlar ve topografik coğrafya konularını içermektedir. Bir başka yapıtı “Mirat-ül Kainat (Kainatın aynası) kitabı da Farsça ve Arapça bir çok kitaplardan derlenmiş olup bir çok astronomi aletinin tanımı ve kullanılışı, güneşin yüksekliği, yıldızların konumu, kıble, öğle zamanı saptanması, nehir genişliği saptanması, rubu tahtası ve usturlab’ın yapım ve kullanılışı konularını içermektedir.

1549 da Halep’te Ali Kuşçu’nun astronomi ile ilgili Fethiye yapıtının Türkçesine bazı ilaveler koyarak “Hülaset’el-Haya” ismini vermiştir 68). Seydi Ali Reis yerin yuvarlak olduğunu, dağların yüksekliğinin yerin yuvarlaklığını bozmayacağını söylemiş ve yer yarıçapının 1545 fersah olduğunu yazmış, ağır cisimlerin yerin merkezine doğru düştüklerini eklemiştir. Ancak yerin günlük hareketini kabul etmediğini göstermek için de o zamana kadar ileri sürülen kanıtları açıklamıştır 68a)

Osmanlı korsan reislerinden olan ve daha sonra Osmanlı donanması hassa reisleri arasına katılan ALİ MACAR REİS tarafından 1567 de dokuz ceylan derisi üzerine çizilen 31 x 43 cm boyutlu yedi haritadan oluşan ve Topkapı müzesinde bulunan bir atlasta bulunan haritalar sıra ile:

  • 1. Azak denizi, Karadeniz ve Marmara sahil kent ve limanlar
  • 2. Akdeniz, Eğe denizi, Mora yarım adası, Adriyatik sahilleri, Anadolu’nun bazı sahil kentleri
  • 3. Akdeniz, İtalya, Adriyatik sahilleri, Kuzey Afrika
  • 4. Batı Akdeniz, İberik yarımadası, Gaskonya körfezi, Kuzey Afrika
  • 5. İngiltere, İskoçya, Almanya sahilleri
  • 6. İstanbul Boğazı, Girit adası bir kısmı, Ege denizi, Adriyatik sahilleri
  • 7. Dünya haritası (Avusturalya yok)haritaları vardır. Ali Macar Reis’in yapıtları 1935 de cumhuriyetin kültür yayınlarından biri olarak basılmıştır.Büyük Türk gezgincilerinden MEHMET AŞIK (1555-?) 21 yaşında geziye çıkarak 25 yıl içinde bir çok ülke gezmiş ve gezi notları 1595 de “Menazır-ül Avalim” (Dünyanın görünümü) adıyla basılmıştır. 1590 da Menemenli MEHMET REİS’in çizdiği bir Akdeniz haritası Venedik’te Correr müzesindedir. Benzer şekilde 16. yüzyılda Tunus’lu Hacı Ahmed’in Dünya haritası Venedik’te San Marco kütüphanesindedir.

    17. Yüzyıl

    Arapça ve Farsçayı çok iyi bilen ve tarih, coğrafya, bibliyografya ve toplum bilimi alanlarında 27 yapıtı bulunan KATİP ÇELEBİ (1609-1657) Girit seferi dolayısı ile (1645-46) haritaların nasıl yapıldığını öğrendi. En önemli yapıtı “Cihannüma” (Dünyayı gösteren) coğrafya alanında doğu görüşten batı görüşe geçişte bir dönüm noktasıdır. Beş haritalı, 75 sayfa olan ve 1648 de yazılmağa başlanan bu kitapta Dünyanın yuvarlaklığı üstüne kanıtlar verildikten sonra Japonya’dan Erzurum ve Irak’a kadar ülkelerin coğrafyasını, kısa tarihini, bitki ve hayvanlar alemini anlatmaktadır. “Keşf-üz-Zunun” (sanıların keşfi) isimli kitabı da ünlüdür. 1727 de basımevinin icadından hemen sonra 1732 de basılan bu kitap çeşitli dillere çevrilmiştir. Katip Çelebinin bundan başka “Kozmoğrafya” adında bir kitabı daha vardır. İstanbul’da ilk defa pusula sapmasını belirlemiştir.

    17. yüzyılda İstanbul’da 8 dükkanda 15 kişi haritacılık yapmaktaydı. Bunlar birkaç dili özellikle Latinceyi çok iyi bildikleri için yazarların kitaplarını okuyarak yeryüzü şekillerini çizmekteydiler. Ayrıca pusula yapılan 10 dükkanda da 45 kişi, kum saati yapılan 15 dükkanda 45 kişi çalışmaktaydı.

    17. Yüzyılın en büyük gezgin ve yazarlarından biri olan EVLİYA ÇELEBİ (1611-1682) Osmanlı ülkesinin içinde ve dışında 50 yıl geziler yaparak ve 22 savaşa katılarak bunları 6000 sayfada 10 cilt halinde yazmıştır. 1.Cilt İstanbul’a ait olup diğer 9 ciltte Anadolu, Trakya, Yunanistan, Arnavutluk, Bulgaristan, Romanya, Yugoslavya, Ege ve Akdeniz adalarından bir kısmı, Kırım, Bağdat, Musul, Suriye, Filistin, Mısır, Mekke, Medine, Kafkasya, Macaristan, Batı İran, Azerbaycan, Sudan, Habeşistan, Güney Rusya, Lehistan, Avusturya, Güney Almanya, Hollanda, Danimarka, İsveç ülkeleri yer almıştır. Bazı abartmaları, yapmış olduğunu iddia ettiği bazı gezilerine gölge düşürmüştür.

    1683 de Alain MALLET İstanbul planı yaptı.

    18. Yüzyıl

    Bilimsel kitapların yayılması ilk basımevinin 1727 de İBRAHİM MÜTEFERRİKA (1674-1745) tarafından kurulması ile başladı. İbrahim Müteferrika’nın ilk bastığı kitap 1729 da Sahhahi Cevheri’nin çevirisi olan “Vankolu sözlüğü”dür. Tanzimatın ilanından önce (1839) basılı kitaplar daha çok askeri konular iken bu tarihten sonraki sivil ve sosyal amaçlı olup tıp ve matematik kitapları artmış, coğrafya, astronomi ve askerlik sanatı konusundaki kitaplar azalmıştır 72). Burada İslam dini ile ilgili eserlerin Kur’an. hadis, fıkıh, tefsir, kelam konularını kapsayan kitapların basılması yasaklandı. 18. yüzyılın başında Şeyhülislam İshakzade Esat efendi verdiği fetva ile; kitapların yasaklanmasını amaçlayan geniş bir direnişe geçildi. Aşırı şeriatçı şeyhülislamlar yalnız deney bilimlerine değil, tasavvuf ve felsefeye de karşı çıktılar. 1727 de basımevinin kurulmasından sonra kaleme alındığı bilinen ilk Türkçe fen yayını mühendishane hocalarından İshak ef. nin 4 ciltlik yapıtı “Mecmua-ı ulum-i riyazieye” (1831-34) dür. Bu yapıtın 2. baskısı 1841-45 de Kahire’de yapılmıştır.

    1730 da Johann Babtist HOMANN (1664-1724), İstanbul Boğazının yanlış çizilmiş haritasını yaptı.

    Osmanlı İmparatorluğu’nun büyük bir alana yayılması, Avrupa ile doğrudan coğrafi ilişki, Osmanlıların Avrupa’daki gelişmeleri izlemesine olanak sağlıyordu. Diğer taraftan diplomatlar, seyyahlar, tüccarlar, denizciler, göçmenler, Avrupa’daki dini baskıdan kaçan Musevi ve Hiristiyanlar ile de bu ilişki sağlanıyordu.

    1760 yılında Fransız haritacılarından D’ANVİLLE, Anadolu’nun ilk ciddi harita çalışmasını yapmıştır.

    Alman gezgini Carsten NİEBUHR’un Anadolu seyahatları (1766-67) sonunda elde ettiği bilgileri içeren Anadolu haritaları ancak 1837 de 1:775 000 ve 1:1 150 000 ölçeklerinde basılmıştır.

    1770 de Fransız ve 1812 de İngiliz subayları tarafından batı ve güney sahillerimizin ilk denizcilik haritaları alınmıştır.

    1776 da F.R. KAUFFER, İstanbul kenti planı yaptı.

    İngilizler tarafından 1784-88 yılları arasında Amiral TEÜGE, 1820 yılında Albay COTYE ve 1830-32 arasında Albay LAYONS ve GREY tarafından denizlerimizde hidrografik ölçmeler ve haritalar yapılmıştır. Daha sonra 1833 den itibaren İngiliz hidrograflarından WORTON başta olmak üzere PHILIP, SPRAT, WOODS ve MANSEL bu ölçülere devam etmişlerdir.

    1785 de MUSTAFA RESMİ ipekli kumaş üzerine renkli yapılmış 70 x 120 cm boyutlu Karadeniz ve Akdeniz haritasını çizdi (haritalarını, Mustafa: Amel-ressam hıfzı Enderun Hazret-i Sadrı Ali olarak imzalamıştır).

    18. yüzyılın sonunda J.RENNEL bir Batı Asya haritası hazırlamış ve 1832 de yayınlanmıştır.

    19. Yüzyıl.

    1803 de mükemmel ilk Türkçe atlas, Darüt-tabaati’l-Amire adını taşıyan basımevi müdürü Müderris ABDURRAHMAN efendi tarafından İstanbul’da basıldı. Bu atlas birçok kaynaklardan ve Avrupa’da yapılan atlaslardan yararlanılarak yapılmıştır. Atlasın başında 79 sayfalık astronomi ve coğrafya bilgilerini içeren bir bölüm bulunmakta, bunu renkli haritalar izlemektedir. Abdurrahman efendi. III. Selim zamanında Mühendishane-i Berri-i Hümayün’da (Devlet Kara mühendislik Okulu) geometri öğretmenliği yapmıştır

    1807 de Napoleon’un göndermiş olduğu subaylar Toros ve Kızılırmak havalisinde yol boyu haritaları almak için çalışmışlardır. 1822 de LAPİE tarafından Rumeli ve Batı Anadolu haritası yayınlanmıştır. Bunu İngilizler takip etmişlerdir. 1836 da Güney Anadolu’daki Chesney heyeti, Batı ve Güney Anadolu’da Sprat heyetleri bu kapsamdadır.

    İlk Deniz haritası 1830 yılında Heybeliada Deniz Harp Okulunda basılan Karadeniz haritasıdır.

    Karadeniz kıyılarımız haritasını ilk defa MANGANARI adında bir Rus yüzbaşısı 1823-1836 yılları arasında yapmıştır. Bu haritalar 1835 tarihini taşımaktadır. Yine 1835 tarihini taşıyan Rus haritalarından çevrilerek basılmış İstanbul ve Boğaziçi haritaları vardır. Marmara Denizi ise yine Manganari tarafından 1845-1848 arasında çalışarak ve iskandil ölçüleri ile yapılmış olup bu çalışmalarla amiral rütbesini kazanan Manganari, ayrıca bir Marmara kılavuzu yazmıştır. Rusların bu ölçülerine Osmanlılar “Gül sefid” isminde bir kurvet ile katılmışlardır. Karadeniz’in 1265 H. de ikinci bir defa daha Ruslar tarafından ölçülmesinde de yine Osmanlıların “Ahter” ve Neyyiri Zafer” isimli gemi ile ortaklaşa çalışmaları olmuştur. Deniz haritaları için ölçü gemisi olarak 1845-1914 arasında Gül sefit, Ahter ve Neyyiri zafer kurvetleri, 1914-1932 arasında ise Beyrut yatı, Zuhaf kurveti, Galata yatı ve Aydın Reis gambotu kullanılmıştır. Bunlardan başka okul gemisi olup da ölçü işlerinde kullanılan Mehmet Selim fırkateyni, Heybet nüma kurveti, Nüveydi fütuh Briki de sayılabilir.

    II. Mahmud zamanında, 1835-39 yılları arasında Osmanlı ordusunda hocalık için getirilen ve paşa ünvanı verilen Helmuth v. MOLTKE (1800-1891), 1836-37 yıllarında İstanbul’un 1:25 000 ölçekli, 1837 de Çanakkale Boğazı’nın 1:20 000 ölçekli plançete ile haritasını yaptı. 1838 de Anadolu’da sekiz paftalık (Musul, Elazığ, Birecik, Samsun, Ankara, Urfa, Maraş) haritalarını yaptı. Bu çalışmalar sırasında Nemrut Dağı’nda Komonague tapınağını buldu. 1839 da İbrahim Paşa’nın idaresindeki Mısır ordusuna karşı Çerkez Hafız Mehmed Paşa’nın maiyetinde bulunmuş ancak anlaşamamışlardır. Berlin’e döndüğünde Türkiye çalışmaları için nişan verildi.

    1850 de Mühendishane öğrencileri İstanbul şehrinin planını yaptılar.

    1853 yılında İstanbul Boğazından Varna limanına kadar olan kıyı bölgesi AHMET HOCA ve İngiliz WOODS tarafından ölçülmüştür.

    19. Yüzyılın ilk yarısında haritalarımız, ya istila ordularına ait subaylar ya da Osmanlı İmparatorluğu ordusunu düzenleme için çağrılmış yabancı askeri heyetlerin haritacıları tarafından yapılmıştır. 1857-1901 yılları arasında Anadolu, sayıları bir hayli fazla olan gezginler tarafından gezilmiş ve bu gezginlerin hazırladıkları haritalar kendi ülkelerinde bastırılmış ve bu haritaların bir kısmı açıklanmış bir kısmı da gizli tutulmuştur. Alman subayları, haritacılık sahasına bu tarihlerden sonra girmişlerdir. 1826-33 arasında Avusturyalı PROKESCH von OSTEN, 1836 dan itibaren İngiliz HAMİLTON, 1838-41 arasında İngiliz AINSWORTH, 1835-38 arasında BRANT 1830 da Fransız arkeologu TEXIER, HAMMAIRE DE HELL, 1842 de SCHÖNBORN, 1843 de KOCH, Rus doğa bilimcisi TCHİHATCEFF’in 1847-63 yılları arasındaki çalışmalardan 1853 de Küçük Asya isimli yapıtı, 1837 de Trakya’da Fransız jeologu AMİ BONE ve 10 yıl sonra aynı alanda VİQUESNEL, 1869 da F.v.HOCHSTETTER çalışmalar yapmışlardır.

    Alman harita uzmanı Heinrich KIEPERT (1818-1899), 1841-88 arasında Türkiye’ye gelerek önceleri Anadolu’nun kuzey batısında altı paftalık 1:400 000 ölçekli haritasını yapmıştır. 1854 yılında tekrar bu bölgede çalışmalar yapılarak bu haritalar basılmış ve diğer ölçekte haritalar üretilmiştir. Daha sonra oğlu Richard KIEPERT babasının yaptığı işlere devam ederek batıdan orta Anadolu’ya kadar olan bölgenin 1902-06 arası 24 paftalık 1:400 000 ölçekli haritasını yaptı. H.Kiepert’in 1884 yılında yaptığı harita karayolları ve demiryolları revizyonlu olarak işlenip 1889 da tekrar basıldı. Kiepert’in yaptığı haritalar:

  • 1844 : 1:1 000 000 ölçekli Anadolu,
  • 1844 : 1:1 000 000 ve 1:2500000 ölçekli Osmanlı İmparatorluğu,
  • 1853 : 1: 3 600 000 ölçekli Anadolu, Kafkasya, Batı İran,
  • 1854 : 1: 500 000 ölçekli Anadolu haritası,
  • 1868 : 1: 250 000 ölçekli Batı Anadolu haritası,
  • 1884 : 1: 1 500 000 ölçekli Anadolu haritası,
  • 1897 : 1: 4 000 000 ölçekli Asya Türkiyesi haritasıdır.Bütün bu çalışmaların sonucu olarak Anadolu topografyasının ana hatları ortaya çıkmış ve bu haritalardan 1:200 000 ölçekli haritalarımız çıkıncaya kadar yararlanılmıştır1863-1880 yılları arasında C.STOLPE İstanbulun 1:15 000 ölçekli haritasını çizdi.

    VINCKE, FISCHER, ve MÜLBACH gibi Alman haritacılarının gelmeleri de bu zamana rastlamaktadır. Şubat 1839 da Osmanlı hizmetinde olan Prusya subayı Binbaşı F. v. VINCKE Ankara’nın planını yaptı. 1:6250 ölçekli bu harita 1854 de Berlin’de basılarak Ankara vilayeti valisi Müşir (mareşal) İzzet Paşa’ya takdim edildi. Asker haritacıların yanısıra 19. yüzyılın ilk yarısında ülkemizde arkeolog, jeolog gibi gezgincilerin gelmeleri ile de değişik amaçlarla yapılmış mevzii haritalar ortaya çıkmıştır.

    1864 yılında Türk hükümeti tarafından Filistin’de (Hicaz hattı) demiryolu görevi verilen Alman inşaat mühendisi Carl HUMANN (1839-1896), daha sonraları İstanbul-İzmir arasındaki karayolu etüdünü yaparken Bergama’daki harabeleri keşfederek Türk hükümetinin izni ve Prusya devletinin önerisi üzerine Bergama tapınağını ortaya çıkardı (1886). Çeşitli ölçekte Bergama haritası yaptı. Bu konu ile ilgili olarak 1870 de Alman arkeologu Heinrich SCHLİEMANN (1822-1890), Homeros’un şiirlerinden Truva’yı bulmak için Truva’nın yeri olduğu sanılan hisarlıkta kazılara başladı. 1884 de Bergama’da ve 1891-94 arasında da Manisa’da arkeolojik kazılar yaparak bu kazılar sonucunda ortaya çıkan tapınağı Berlin’e götürdü. Buradan da İkinci Dünya Savaşı sonunda Moskova’ya taşındı.

    1868 yılında Paris’te öğrenimde bulunan Üstğ. Hafız ALİ (ŞEREF) (Ölümü 1907) bir “Yeni Atlas” hazırlamıştır. 23 x 33 cm boyutlu bu atlas 22 adet haritayı içermektedir. Daha sonra 1896 da genelkurmayda çalışırken Kiepert’in Anadolu haritasını Türkçeye çevirmiştir. Ayrıca 73 paftadan ibaret Rumeli haritasını çizmiş, okullar için büyük bir duvar haritası hazırlamıştır.

    1877 Osmanlı-Rus savaşında Ruslar, Erzurum’a kadar olan sahanın ve Trakya mıntıkasının 1:210 000 ölçeğinde haritalarını yaptılar.

    1895 de Süleyman ASAF İstanbul Boğazı haritası yaptı.

    Türk Haritacılık Tarihi’nin Kronolojik Özeti

     

  • 1076 Kaşgarlı Mahmud Dünya Haritası.
  • 1513 İbrahim Kâtibi Akdeniz Havzası Haritası.
  • 1513 Piri Reis Dünya Haritası.
  • 1528 Piri Reis Kuzey Atlantik Haritası.
  • 1567 Ali Macar Reis Atlası.
  • 1570 Atlas-ı Humayun.
  • 1647 Katip Çelebi’nin “Cihannüma” adlı eseri.
  • 1650 Katip Çelebi’nin “Kozmoğrafya” adlı eseri.
  • 1640-1684 Evliya Çelebi’nin Seyahatname’si
  • 1719 İlk baskı harita Marmara Haritası İbrahim Mütefferika tarafından basıldı.
  • 1803 İlk atlas Müderris Abdurrahman Efendi tarafından hazırlandı.
  • 1818 İlk Harita Okulu açıldı.
  • 1830 İlk deniz haritası Karadeniz Haritası Deniz Harp Okulunda basıldı.
  • 1847 İlk Tapu Teşkilatı Defterhane-i Amire Kalemi kuruldu.
  • 1853 İlk harita subayları Harp Okulundan mezun oldu.
  • 1860 İlk defa Yurt dışına (Fransa) haritacılık öğrenimi için subaylar gönderildi.
  • 1880 Genelkurmay 5. Şubesi (Harita ve Fen İşleri Şubesi) kuruldu.
  • 1895 Taksim-i Arazi isimli Jeodezi Komisyonu kuruldu. (Türk haritacılığınınbaşlangıcı kabul edilir.) 
  • 1896 Basılı ilk düzenli harita olan 1/ 10 000 ölçekli Eskişehir Planı üretildi.
  • 1909 Harita Komisyonu oluşturuldu ve ülke çapında harita üretimine başlandı.
  • 1910 İlk birinci derece nirengi ağı çalışmaları Bakırköy-Adapazarı arasında başladı
  • 1916 Harita Alım ve Çizim Okulu açıldı
  • 1918 Milli Savunma Bakanlığına bağlı Harita Dairesi kuruldu
  • 1924 Tapu Umum Müdürlüğü kuruldu ve cumhuriyetten sonraki ilk kadastroçalışmaları 474 sayılı Yasa ile başladı. 
  • 1925 Harita Genel Müdürlüğü Kanunu kabul edildi.
  • 1926 İlk fotogrametrik çalışmalara başlandı.
  • 1929 İlk yersel fotogrametri kıymetlendirmesi yapıldı.
  • 1930 Yapımına 1911 yılında başlanan Türkiye’nin 1/ 200 000 ölçekli istikşafharitaları tamamlandı. 
  • 1932 İlk hava fotoğraf alımları yapıldı.
  • 1940 Harita yapımında tamamen havai fotogrametri yöntemine geçildi.
  • 1945 1/ 5 000 ölçekli haritaların yapımına başlandı.
  • 1949 İlk olarak Yıldız Teknik Okulunda (YTÜ) Harita ve Kadastro Mühendisliğibölümü açılarak haritacılık öğrenimine başlandı. 
  • 1953 Birinci derece nirengi ağı çalışmaları tamamlandı.
  • 1954 Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası Kuruldu
  • 1955 Kadastro ölçmelerinde fotogrametrik yöntem uygulanmaya başlandı.
  • 1956 Kartografyada kuşe tersim yöntemi yerini mylar kazıma yöntemine bıraktı.
  • 1960 Türkiye Temel Gravite Ağı (TTGA) oluşturuldu.
  • 1963 Fotogrametride havai nirengi uygulaması başladı.
  • 1969 Kabartma Harita Şubesi kuruldu.
  • 1970 Türkiye Düşey Kontrol Ağı (TUDKA)’nın 1936 yılında başlatılan ilk fazölçüleri tamamlandı. 
  • 1972 Yapımına 1909 yılında Bakırköy paftası ile başlanan tüm ülkenin 5547 adet1/ 25 000 ölçekli paftaları tamamlandı. 
  • 1983 İlk ortofoto harita üretimi gerçekleştirildi.
  • 1989 Uydu görüntüsünden yararla ilk harita üretildi.
  • 1994 Kinematik GPS uygulamalarına başlandı
  • 1995 Sayısal fotogrametri uygulamalarına başlandı.
  • 1995 Türkiye’de coğrafi bilgi sistemi uygulamasına ilk örnek İTÜ-AyazağaYerleşkesi Bilgi Sistemi üretildi. 
  • 1999 İlk 1/ 25 000 ölçekli kartografik vektör harita (İZMİR L18-a3) üretimi sayısalolarak gerçekleştirildi. 
  • 1999 Türkiye Temel GPS Ağı -1999 (TTGA-99) kuruldu.
  • 2000 Kabartma harita kalıpları bilgisayar destekli olarak üretilmeye başlandı.
  • 2000 Tapu Kadastro Genel Müdürlüğünce TAKBİS projesi hayata geçirildi.
  • 2003 Haritalarda kullanılan Avrupa Datumu 1950 (ED-50) jeodezik sistemi terkedilerek, Dünya Jeodezik Sistemi-1984 (WGS-84)’in uygulanmasınabaşlandı.

     

  • 2005 Bilgisayar destekli genelleştirme yöntemi ile ilk 1/ 100 000 ölçekliBalıkesir İ19 paftası üretildi. 
  • 2005 Türkiye Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemi oluşturma çalışmaları kapsamındaEYLEM-47 projesi tamamlandı. 

2006 Türkiye Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemi oluşturma çalışmaları kapsamında

 

EYLEM-36 projesi tamamlandı.

Türkiye’nin AB’ye girmeye hazırlandığı bu yüzyılda kendisini AB

normlarına yükseltmek isteyen tüm kamu kurum ve kuruluşları gibi Türk

haritacılığının ilgili kuruluşları da en kısa sürede bu normlara ulaşma gayreti içersindedir. Haritacılık tarihi sayfalarında kendine iyi bir yer edinen Türk haritacılığı, bugün dünyada gelişmiş ülkelerin sahip olduğu seviyeye yakın bir konumda varlığını devam ettirmektedir.

Ünlü türk haritacılar

Ali Macar Reis

Ali Macar Reis bilindiği kadarıyla ilk Türk Atlasını yapan kişidir. Bu nedenle yapılan atlas çalışması ona ithaf edilmiştir. 7 haritadan oluşan Ali Macar Reis Atlası bugün Topkapı Sarayı’nda sergilenmektedir.osmanlı denız harıtacısı olarakta bılınır.. atlasta yer alan yedi harita :

  1. Azak denizi, Karadeniz ve Marmara sahil kent ve limanlar

  2. Akdeniz, Eğe denizi, Mora yarım adası, Adriyatik sahilleri, Anadolu’nun bazı sahil kentleri

  3. Akdeniz, İtalya, Adriyatik sahilleri, Kuzey Afrika

  4. Batı Akdeniz, İberik yarımadası, Gaskonya körfezi, Kuzey Afrika

  5. İngiltere, İskoçya, Almanya sahilleri

  6. İstanbul Boğazı, Girit adası bir kısmı, Ege denizi, Adriyatik sahilleri

  7. Dünya haritası (Avusturalya yok)

Kaşgarlı Mahmut

Kaşgarlı Mahmud’un ünlü eserinin tam adı: Kitabu Dîvânü Lûgati’t-Türk’tür. Araplara Türkçeyi öğretmek ve Türkçenin Arapça kadar zengin bir dil olduğunu göstermek amacıyla yazılmıştır.Dîvânü Lugati’t-Türk; bir sözlük olmakla birlikte, Türk milletinin yüceliğini de anlatan bir âbide eserdir. Sekiz bölümden oluşur. Bölümler ve sıralamalar Arap alfabesindeki harflere göredir. Kitapta yaklaşık 8.000 kelime vardır. Kelimelerin anlamlarının iyi anlaşılması için deyimlerden, atasözlerinden ve şiirlerden, hattâ bâzı Âyet ve Hadis-i Şerif’lerden örnekler verilmiştir. Bu yönüyle eser, bir kültür hâzinesi değerine kavuşturulmuştur. Eserde yer alan harita ise, Türk Dünyası ile ilgili olarak yayınlanan ilk haritadır. Haritada; dağlar kırmızı, denizler yeşil, ırmaklar mâvi, kumluk alanlar sarı renkle gösterilmiştir. Türkler’in oturdukları bölgeler ve komşularının isimleri özenle belirtilmiştir. Eser, güneşle birlikte, kültürün de doğudan dünyayı sardığının önemli bir göstergesidir. Dîvânü Lugati’t-Türk, Türk milletinin yalnız savaş meydanlarında değil, kültürel alanlarda da önder, öncü ve örnek olduğunu gösteren bir âbidedir.

Piri Reis

Türk Amirali Piri Reis (1470-1554), Osmanlı Donanması amirallerinden Kemal Reis’in kardeşinin oğludur. Piri, amcası ile birlikte bir dizi deniz savaşına katılmış, deniz navigasyonunun vazgeçilmez aracı olan haritalar ve haritacılık ile ilgilenmiştir. Piri Reis’in bugüne ulaşmış üç adet eseri bilinmektedir. 1923 yılından sonra başlayan yeniliklere paralel olarak müzecilik alanında da atılımlar başlamıştır. Topkapı Sarayı’nın düzenlenmesi sırasında Milli Müzeler Müdürü Halil Erdem’in bulduğu bir Atlantik Haritası Alman bilimci Paul Kahle tarafından incelenmiştir. Kahle tarafından yapılan araştırmalar ile harita bilim dünyasına tanıtılmış, bu çerçevede Türk tarihçileri Afet İnan ve İbrahim Hakkı Konyalı da özellikle haritanın nasıl üretildiği konusunda araştırmalar yapmışlardır. Daha sonraki yıllarda haritaya olan ilgi giderek artmış, yabancı bilim adamları harita ile ilgilenmiş, Piri Reis adına sempozyumlar düzenlenmiş, Erik Von Daniken’in “Tanrıların Arabaları” isimli kitabındaki iddialar ile harita tüm dünya kamuoyuna mal edilmiştir. Araştırmacılar 1513 tarihli Atlantik Haritası ve Kuzey Atlantik Haritasının Piri Reis’in çoğu parçaları kaybolan Dünya Haritasının birer parçası olduklarına inanmaktadırlar. İTÜ Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Bölümü Başkanı ve Kartografya Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Doğan UÇAR’ın da yaptığı çalışmalar neticesindeki sonuçlar da bu doğrultudadır. 21 parçadan meydana gelen bu haritanın 65×90 cm’lik bir paftası Topkapı müzesindedir. Colombus’un 1489 tarihli bir haritasından da yararlandığını haritasının üzerine yazan Piri Reis’in bu tarihte Amerika içlerini ve güney kutbundaki dağları da gösteren bu haritayı nasıl yaptığı bilim adamlarınca merak konusu olmuştur. Ayrıca “Hadikat’ül Bahriye”, “Netayic’ül-Efkar fi Cezayir’ül Bihar”, “Bilad’ül- Aminat” ve harita yapımıyla ilgili “Eşkalname” (o zamanlar haritaya eşkal deniliyordu) adında bir bilim kitabı ile 1528 tarihini taşıyan “Hint Denizi Haritası” gibi yapıtları İstanbul Deniz Müzesindedir. Piri Reis Hürmüz kalesi kuşatmasında uğradığı bir iftira sebebi ile 1554 de idam edilmiştir.

Piri Reis’in harita çizme merakı artarak devam etmiş, Akdeniz ve Ege Denizi limanlarına ve adalarına ilişkin tuttuğu krokileri kullanarak Osmanlı donanmasının hakim olduğu denizlere ait “Kitabı Bahriye” isimli eserinde çeşitli liman, koy, körfez, kıyı, kale vb. yerlere ait haritalar ile bu denizlerdeki gemiciliğe ait akıntılar, sığ yerler, tehlikeli kayalık yerlere ait bilgileri de vermiştir

Matrakçı Nasuh

(Ölümü 1533) haritacı anlayışı minyatüre uygulayan ilk ressamdır. Sopa veya demirci çekici ile yapılan ve bir çeşit harp oyunu olan matrak (Mitrak) oyunu mucididir. Menazil (Hedefler) isimli yapıtında 16. yüzyılda yapılmış Anadolu atlası vardır.”Umdet’ül-Hisab” (Hesabın ilkeleri) isminde bir yapıtı (1517) ve “Beyan-menazil-i sefer-i Irakeyn” ismindeki kitabında Kanuni’nin 1534 de Irak seferine katılarak İstanbul-Tebriz-Bağdat-Tebriz-Diyarbakır-Halep-İstanbul geçkisi üzerinde fethedilen yerleri, kaleleri isim ve güzel haritalarla anlatır.

El İstahri (Ebu İshak İbrahim bin Muhammed el Farisi el İstahri)

(15. yüzyıl), “Kitab al masalik val mamalik” (Masallar ve Ülkeler) isimli yapıtında dünyanın çeşitli yerlerine ait 20 harita vardır. Bu kitap yaklaşık 1460 yıllarında Karakoyunlu Türkmen imparatorluğu Şehzadesi Pir Budak zamanında yazılmıştır.

Seydi Ali Reis

Kanuni Sultan Süleyman saltanatı sıralarında devlet hizmetine giren Sinop’lu bir aileye mensup sonradan Amiral olan SEYDİ ALİ REİS, (? -1563) deniz astronomisini ve deniz coğrafyasını çok iyi bilen bir bilgindi. Piri Reis’in donanmasını Basra’dan Süveyş’e getirme görevi verildi 64). Ancak bazı nedenlerden dolayı dört yıllık (1553-57) uzun ve maceralı bir yolculuktan sonra Edirne’ye dönebilmiştir. Bu seyahatı Bursa-Konya-Kayseri-Halep-Urfa-Musul-Bağdat-Basra-Hürmüz Boğazı -Ahmadabad-Delhi -Lahor-Kabil-Semerkand- Buhara- Farab -Merv- Tus -Nişabür -Bağdat- Musul- Mardin- Diyarbakır- Sıvas-Ankara-İstanbul-Edirne geçkisini izleyerek Arapça ve Farsçadan yaptığı derlemelerle “Miratül Memalik” (Ülkelerin aynası) adlı yapıtı yazmıştır. Bu kitap 1815 de Almancaya, 1826 da Fransızcaya, 1899 da İngilizceye, 1963 de Rusçaya çevrilmiştir. 1554 de Ahmedabad’ta yazdığı “Mohit” (Okyanus) çeşitli batı dillerine çevrilmiştir66). 10 bölümlük bu kitapta yön bulma, azimut ve yıldızların yüksekliklerinin hesabı, zaman hesabı, takvim, güneş ve Ay’a bağlı tanımlanan yıllar, denizcilikte önemli bazı yıldızların doğmaları, batmaları ve adları, ünlü limanlarla adaların enlemleri, astronomiye ait bilgiler ve bazı limanların arasındaki uzaklıklar, Hind Okyanusundaki adalar, kıyılar, rüzgarlar, ünlü limanlar ve topografik coğrafya konularını içermektedir. Bir başka yapıtı “Mirat-ül Kainat (Kainatın aynası)67) kitabı da Farsça ve Arapça bir çok kitaplardan derlenmiş olup bir çok astronomi aletinin tanımı ve kullanılışı, güneşin yüksekliği, yıldızların konumu, kıble, öğle zamanı saptanması, nehir genişliği saptanması, rubu tahtası ve usturlab’ın yapım ve kullanılışı konularını içermektedir.

1549 da Halep’te Ali Kuşçu’nun astronomi ile ilgili Fethiye yapıtının Türkçesine bazı ilaveler koyarak “Hülaset’el-Haya” ismini vermiştir 68). Seydi Ali Reis yerin yuvarlak olduğunu, dağların yüksekliğinin yerin yuvarlaklığını bozmayacağını söylemiş ve yer yarıçapının 1545 fersah olduğunu yazmış, ağır cisimlerin yerin merkezine doğru düştüklerini eklemiştir. Ancak yerin günlük hareketini kabul etmediğini göstermek için de o zamana kadar ileri sürülen kanıtları açıklamıştır.

Mehmet Aşık

Büyük Türk gezgincilerinden Mehmet Işık (1555-?) 21 yaşında geziye çıkarak 25 yıl içinde bir çok ülke gezmiş ve gezi notları 1595 de “Menazır-ül Avalim” (Dünyanın görünümü) adıyla basılmıştır.

Mehmet Reis

1590 da Menemenli Mehmet Reis’in çizdiği bir Akdeniz haritası Venedik’te Correr müzesindedir. Benzer şekilde 16. yüzyılda Tunus’lu Hacı Ahmed’in Dünya haritası Venedik’te San Marco kütüphanesindedir.

Katip Çelebi

Arapça ve Farsçayı çok iyi bilen ve tarih, coğrafya, bibliyografya ve toplum bilimi alanlarında 27 yapıtı bulunan Katip Çelebi (1609-1657) Girit seferi dolayısı ile (1645-46) haritaların nasıl yapıldığını öğrendi. En önemli yapıtı “Cihannüma” (Dünyayı gösteren) coğrafya alanında doğu görüşten batı görüşe geçişte bir dönüm noktasıdır. Beş haritalı, 75 sayfa olan ve 1648 de yazılmağa başlanan bu kitapta Dünyanın yuvarlaklığı üstüne kanıtlar verildikten sonra Japonya’dan Erzurum ve Irak’a kadar ülkelerin coğrafyasını, kısa tarihini, bitki ve hayvanlar alemini anlatmaktadır. “Keşf-üz-Zunun” (sanıların keşfi) isimli kitabı da ünlüdür. 1727 de basımevinin icadından hemen sonra 1732 de basılan bu kitap çeşitli dillere çevrilmiştir. Katip Çelebinin bundan başka “Kozmoğrafya” adında bir kitabı daha vardır. İstanbul’da ilk defa pusula sapmasını belirlemiştir.

0 yorumlar
0 FacebookTwitterPinterestEmail
uflemeli calgilar nelerdir yumurtali ekmek
HESAPLAMALAR

Üflemeli çalgılar nelerdir?

tarafından yazılmış kacgun

Üflemeli çalgılar makalesinde nefesli müzik aletleri nelerdir konusu 13 farklı nefesli müzik aleti isimleriyle birlikte müzikseverlere anlatıltı.

Çalgı; müzik yapmaya yarayan alеtlеrе dеnir. Üflеmеli çalgılar, içindеki havanın titrеşmеsiylе sеsin oluştuğu çalgıların ortak adıdır. Üflеmеli çalgılarda çıkan sеsin tiz (incе) ya da bas (kalın) olması borunun uzunluğu ilе doğru orantılıdır. Boru kısaldıkça sеs tizlеşir, boru uzadıkça sеs baslaşır.

Üflеmеli çalgılar Batı müziğindе orkеstranın ikinci çalgılar bölümündе yеr alır. Tahta nеfеslilеr vе bakır nеfеslilеr olmak üzеrе ikiyе ayrılır. Bunun yanında, pirinçtеn yapılmış saksafonlar, gümüş, altın, nikеl ya da çеşitli alaşımlardan yapılmış yan flütlеr dе vardır. Ayrıca bu sınıflandırmada sеsin ürеtiliş biçimi göz önündе tutulmamıştır.

Hеrhangi bir nеsnеdеn sеs еldе еtmеk için, o nеsnеdе bir titrеşim oluşturmak gеrеkir. Üflеmеli çalgılar, tеmеl olarak içi boş, silindir biçimli bir gövdеdеn oluşur. Ağızlık bölümündеn üflеndiğindе gövdеnin içindеki hava sütununun titrеşmеsiylе sеs еldе еdilir.

Üflеmеli çalgılar nеlеrdir?

Tahta nеfеslilеr
1) Flüt
2) Nеy
3) Obua
4) Klarnеt
5) Fagot
6) Saksafon

Üflemeli çalgılarBakır nеfеslilеr
1) Korno
2) Trompеt
3) Trombon
4) Tuba

Diğеr nеfеsli çalgılar
1) Kaval
2) Mеy
3) Zurna
4) Flüt
5) Sipsi
6) Tulum

Üflеmеli çalgılar hakkında

Flüt: Ağızlık, gövdе vе kuyruk olmak üzеrе 3 bölümdеn oluşan bir üflеmеli çalgıdır. Tüm üflеmеli çalgılar içindе еn hünеrli çalgıdır. Flütlе çalınamayan çok az şеy vardır. Flütün borusu silindir şеklindеdir. Çapı 1,9 cm’dir. Flüt ağızlıktan başlayarak kapalı uca dеk 67,2 cm’dir.

Üflemeli çalgılarObua: Nеfеsli çalgılar ailеsindеn bir müzik alеtidir. 1170 yılından öncе “hautbois” dеnilеn obuanın sözcük kökеni Fransızca’dan İngilizcе’yе gеçеn Haut (yüksеk) vе Bois (ahşap nеfеsli çalgı) bilеşik kеlimеsindеn türеtilmiştir. Obua, ağız vе hava basıncıyla çalınır. (Rеsim: Obua)

Klarnеt (klarinеt ya da gırnata): Sеrt vе dayanıklı ağaçlardan gеnеlliklе dе abanoz ağacından yapılan üflеmеli bir çalgı türüdür. Bir çеşit sеrt kauçuk olan еbonittеn, ayrıca mеtaldеn yapılanları da vardır.

Fagot: Ahşap nеfеsli çalgıdır. Fagot, çift kamışlı vе tеk parçalı bir еnstrüman olan Curtal’dan, 16. yüzyıl’da Avrupa’da türеmiştir. Sеs aralığı 3,5 oktav olan, akçaağaç, ahşabı vе mеtal borudan yapılan fagotun uzunluğu 1,3 mеtrе, borunun açılmış haliylе 2,5 mеtrеdir.

Saksafon: Çoğunlukla koni vе “S” biçimindе pirinçtеn ürеtilеn, ağzındaki kamış vasıtasıyla sеs çıkaran bir üflеmеli çalgıdır. 1840’li Yillarda, Adolphе Sax tarafından tasarlanmıştır. Saksofon gеnеlliklе pop vе caz müziği ilе ilişkilеndirilsе dе, öncеlеri klasik batı müziği vе ordu müziği çalgısı olarak tasarlanmıştı.

Üflemeli çalgılarKorno: Salyangoz kabuğu gibi kıvrımlı, bakır borudan yapılan, üflеmеli bir çalgıdır. İtalyanca’da “boynuz” anlamına gеlеn “corno” sözcüğündеn dilimizе gеçmiştir. Eski Mısır’da, Eski Roma’da vе Mеzopotamya’da boynuzdan yapılan ilk örnеklеri, işarеt vеrmеk vе avcılara yol göstеrmеk için kullanılırdı. Günümüzdе bazı ülkеlеrdе çobanlar vе sürеk avlarında avcılar hala bu amaçla boynuz kullanırlar. (Rеsim: Korno)

Trompеt: Bakırdan yapılmış üflеmеli çalgıdır. Bir ağızlık vе kеndi üzеrinе kıvrılmış silindir biçimindеki borudan oluşur. Ağız kısmı kasе bеnzеri konik biçimdеdir. Sеs rеngi parlak vе çınlayan nitеliktеdir. Korno vе trompеt çalma ilkеlеri bakımından aynıdır. Trompеtin ötеki üflеmеli çalgılardan önеmli bir farkı, üflеmе sırasında iki ya da üç kеz sеs düzеnlеmеsi yapılabilmеsidir.

Trombon: Üflеmеli bakır nеfеsli çalgılar grubunda bulunan bir çalgı çеşididir. Fincan biçimli bir ağızlığa dayanan dudakların titrеşmеsiylе sеs çıkarmaktadır. Boru uzunluğunu dеğiştirеn vе “kulis” adı vеrilеn bir sürgüsü vardır. Bu sürgü trombonun farklı notalarda sеs çıkarabilmеsini sağlar. İlk olarak 15. yüzyılda kullanılmıştır.

Üflemeli çalgılarNеy: Kamıştan yapılan, yеdi dеlikli vе çеşitli cinslеri olan Türk sanat müziği üflеmеli çalgısı. Nеy çalan sanatçıya “nеyzеn” dеnir. İlk örnеği Sümеrlеrdе görülür. Bu kavmin “Na” dеdiklеri çalgı, do, rе, mi, fa diyеz, sol, la vе si sеslеrini çıkarabiliyordu. Nеy dokuz boğumludur. Boğumların çatlamaması için çеvrеsinе gümüş tеl sarılır. Dеliklеrinin altısı üsttеdir. Üflеnеn yukarı kısmına fildişi, vеya kеmiktеn yapılan bir parça takılır. Ağız bölümünе takılana “prazvana”, üflеnеn bölümе еk olarak konan parçaya isе “paşparе” dеnir. Nеy gеrеk çalgı olarak gеrеksе Mеvlana’nın yüklеdiği mеcazi anlam bakımından Mеvlеviliktе önеmli bir yеr tutar.(Rеsim: Nеy)

Tuba: Bakır üflеmеli çalgılar arasında sеsi еn kalın olanıdır. Orkеstralarda gеnеlliklе bir tanе tuba bulunur. Yaylı çalgılara bas sеsi sağlayan kontrbas gibi, tuba da bakır üflеmеli çalgılara bas sеsiylе еşlik еdеr. Tubanın uca doğru gеnişlеyip açılan kıvrımlı gövdеsi, çan biçimindе bir kalakla son bulur. Ağızlık bölümü huni biçimindеdir. Gövdе üzеrindе trompеttе olduğu gibi dеğişik pеrdеlеrdеn sеs vеrеn vе kangal olarak adlandırılan еk borular ilе bu boruları açıp kapamaya yarayan bir piston düzеnеği vardır. Bugün tubanın çеşitli ülkеlеrdе kullanılan oldukça dеğişik modеllеri vardır.

Kaval: Çoban çalgısı olarak bilinеn kaval, yörеdе daha çok şimşir ağacından (nadirеn livori, incir vе еrik ağacından), altta 1 vе üsttе 7 dеlikli olarak imal еdilir. Dilli kaval vе dilsiz kaval olarak adlandırılan iki türü vardır. Dilli kavalın ucunda sеs ürеtimini sağlayan bir düdük bulunur. Dilsiz kaval isе içi boş bir boru olup çalan kişi nеfеs tеkniklеriylе istеnеn sеsi çıkarır. Kavalın kökеni hakkında dеğişik görüşlеr varsa da insanoğlunun еn еski çalgılarından olduğu bilinmеktеdir. Ortadoğu vе orta asyada dеğişik formlarına rastlanır.

Mеy: Balaban, Mеy vеya Duduk, Günеy Kafkasya vе Orta Asya ülkеlеrinin bir çoğunda kullanılan nеfеsli çalgılar grubuna ait bir çalgıdır. 9-10 adеt sеs pеrdеli olanları Azеrbaycan vе Türkistan’da kullanılmaktadır. Gürgеn, cеviz, еrik vе bеnzеri sеrt ağaçlardan yapılanları varsa da еn makbulü kayısıağacından yapılanıdır.

Üflemeli çalgılarZurna: Türkiyе’nin birçok yеrindе kullanılan, tahta, mеtal vе kamış kullanarak yapılan, yüksеk sеsli, bu yüzdеn büyük davul ilе birliktе çalınan, yinе bu yüzdеn açık havada kullanıma uygun, nеfеsli saz çеşididir. Türkiyе’dе olduğu gibi Fas’tan Çin’е kadar uzanan iklim kuşağındaki hеr ülkеdе kullanıldığı da bilinmеktеdir.

Sipsi: Nеfеsli çalgılar grubundan bir Türk halk müziği çalgısı. Kabak kеmanе gibi, Tеkе yörеsi gurbеt havası açışlarında sık duyulur. Başta Burdur olmak üzеrе, Fеthiyе’dеn kuzеyе doğru Dеnizli’yе kadarki bölgе içеrisindе sıkça kullanılan yörеsеl bir müzik alеtidir. (Rеsim: Sipsi)

Tulum: Anadolu’nun kuzеydoğusunda Rizе, Artvin, Gümüşhanе, Ardahan, Erzurum illеrindе vе çok yakın zamana kadar Sivas’ın Karadеniz bölgеsindеki Suşеhriovasındaki ilçеlеrindе vе aynı bölgеdе yеr alan, aynı kültürе sahip Şеbinkarahisar da kullanılan nеfеsli bir halk çalgısının adıdır. Trakya bölgеsi, Balkan yarımadası vе İskoçya’da kullanılan gaydadan еn önеmli farklı pеs sеslеri kontrol еdеbilеn boruya sahip olmamasıdır.

0 yorumlar
0 FacebookTwitterPinterestEmail
diyet yapmadan zayiflama yontemleri yiyerek zayiflama diyetsiz kilo verme hizli kilo verme yollari
Genel

Diyet yapmadan zayıflama yöntemleri, yiyerek zayıflama, diyetsiz kilo verme, hızlı kilo verme yolları

tarafından yazılmış kacgun

Diyet Yapmadan Zayıflamada Karbonhidrat Etkisi

Diyet yapmadan nasıl zayıflanır sorusunun yanıtını merak edenlere, bu yazımızda, diyet yapmadan kilo verme, vediyet yapmadan zayıflamakonularında bilgiler vereceğiz. Diyet yapmadan nasıl zayıflanır sorusuna yanıt olarak verilen karbonhidratlardan uzak durulmasının gerekliliğinin, abartıldığı kadar fazla olmadığını belirterek, diyet yapmadan zayıflama, ve diyet yapmadan kilo verme adına hayatınızdan karbonhidratları tamamen çıkartmamanızın gerekliliğini belirtelim:
Diyet yapmadan nasıl zayıflanır diyenler, diyet yapmadan zayıflama, ya da diyet yapmadan kilo vermek için ilk önce karbonhidratlardan vazgeçmektedirler. Oysa, karbonhidratlar, diyet yapmadan zayıflama, ve diyet yapmadan kilo verme isteğinde olan kişilerin tok kalmasını sağlayan besin grubudur. Günlük beslenmenzin %50 – %60 arası bir kısmını karbonhidratlardan karşılamanız gerekir. Yani, gün içerisinde 300 gram ile 350 gram arasında karbonhidrat tüketimine ihtiyacınız var demektir.

Karbonhidrat içeriği olmayan bir öğün tükettiğinizde, bir ya da birbuçuk saat sonra acıkmaya başlarsınız. Oysa, karbonhidrat ile birlikte aynı öğünü tüketirseniz, acıkma süreniz iki ile ikibuçuk saat arasında değişecektir. Bundan dolayı, diyet yapmadan nasıl zayıflanır sorusunun yanıtı, karbonhidratlardan tamamen uzak kalmamanızı da içermektedir. Diyet yapmadan zayıflama; ve diyet yapmadan kilo verme sırasında karbonhidrat tüketimi gerçekleştirirseniz, gereksiz atıştırmalardan kurtulacak kadar bir zaman dilimini tok geçirmiş olursunuz. Bu durum ise, sizin elbette ki zayıflamanıza katkı sağlayacaktır.
Diyet yapmadan nasıl zayıflanır sorusunun yanıtı olarak, diyet yapmadan kilo verme, ve diyet yapmadan zayıflama sırasında tüketeceğiniz karbonhidratların ise, içeriklerinde bolca lif olmasına dikkat etmeniz gerekmektedir. Lifli karbonhidratlar, kan şekerinizi hızlı bir şekilde yükseltmediği için, diyet yapmadan kilo verme adına size destek olacaktır. Mesela ne yemelisiniz? Makarna ya da pilav değil, tam buğday makarnası, kepek ekmeği, bulgur pilavı, kuru baklagiller… Ancak, diyet yapmadan kilo verme sırasında tüketeceğiniz karbonhidratların, öğün başı üç ya da dört yemek kaşığını geçmemesi gerektiğini de unutmamalısınız…

,zayıflamada karbonhidrat,diyet yapmadan zayıflamanın yolları,kolay karbonhidratlar,350 gr karbonhidrat nelerdir,karbonhidratları nasıl

Diyet Yapmadan Nasıl Zayıflanır? Diyet Yapmadan Zayıflama

Bu yazımızda sizlere, diyet yapmadan nasıl zayıflanır sorusunun yanıtları arasında yer alan, diyet yapmadan zayıflama, ve diyet yapmadan kilo verme yöntemlerinden bir tanesini anlatmaya çalışacağız… Biliyoruz siz şimdi içinizden, ”diyet yapmadan nasıl zayıflanır” diye geçiriyorsunuz, malum, insanlar ne diyetler yapıyor; ama yine de zayıflayamıyorlar… Değil ki diyet yapmadan zayıflama; ya da diyet yapmadan kilo verme… İmkansız… Bu kalıplaşmış düşünceleri aklınızdan atın… Diyet yapmadan nasıl zayıflanır sorusunun yanıtları arasında yer alan, diyet yapmadan zayıflama, ve diyet yapmadan kilo verme hakkındaki bilgilerimizi okumaya devam edin:
Diyet yapmadan nasıl zayıflanır? Diyet yapmadan zayıflama, ve diyet yapmadan kilo verme isteğine sahipseniz, gün içerisinde tüketeceğiniz öğle yemeği, ya da akşam yemeklerinden bir tanesinin mutlaka sebze içerikli olmasına dikkat edin. Diyet yapmadan zayıflama adına tüketeceğiniz bir öğün sebze yemeği ile, bağırsaklarınızın daha hızlı çalışmasını sağlarken, bunun yanında, diyet yapmadan kilo verme adına, sebze tükettiğiniz öğünde daha düşük kalori alımı gerçekleştirirsiniz.

Diyet yapmadan nasıl zayıflanır sorusunun yanıtları arasında yer alan sebze ağırlıklı beslenme ile, nasıl kalori tasarrufu yaptığınızı şu şekilde anlatmak istersek: diyet yapmadan kilo verme sırasında alacağınız bir öğün sebze ile, bir öğün et, ya da makarna arasındaki kalori miktarına bakmak istersek: size aynı ölçüde tokluk hissi verecek olan makarna ya da et ile sebze arasındaki kalori miktarı, 1 / 4 oranında farklılık göstermektedir… Yani: bir porsiyon et ya da bir porsiyon makarna ile, bir porsiyon sebze arasındaki tokluk hissi aynıdır. Fakat, bir porsiyon sebze ile 100 kalori alırsanız, bir porsiyon makarna ile 400 kalori alırsınız. Şimdi, diyet yapmadan nasıl zayıflanır sorusunun yanıtı olan, diyet yapmadan zayıflama, ve diyet yapmadan kilo verme anlamında tüketilecek olan sebze, sizce, diyet yapmadan zayıflama anlamında işinize yaramaz mı?
Diyet yapmadan nasıl zayıflanır sorusunun yanıtı olarak belirttiğimiz sebze ağırlıklı beslenme, ve et ağırlıklı beslenme ile ilgili başka bir açıklamada daha bulunmalıyız ki: et ile, ortalama dört saat boyunca acıkmazsınız. Sebze tüketiminde ise, iki saat sonra acıkırsınız. Peki bu dengeyi nasıl kurmanız gerekecek? Tüketeceğiniz sebze yemeklerinin yanında bir dilim ekmekten destek almanız önerilmektedir. Bu şekilde, sebze yemekleri ile de dört saat acıkmadan tok kalabilmeniz mümkün olmaktadır.
Tüm bu verdiğimiz örnekler nedeniyle, diyet yapmadan zayıflama ve diyet yapmadan kilo verme adına, gün içerisinde iki ya da üç porsiyon sebze; ve aynı oranda da meyve tüketmeniz önerilmektedir.

,zayıflamanın yolları,zayıflamamanın yolları,nesle nesfit ile nası zayıflanır,Acıklamalı ve resımlı yag yaktıran egzersız hareketlerı,qarin eritme

Kolay Zayıflama Yöntemleri: Diyet Yapmadan Kilo Vermenin Yolları

Diyet denilince birçok kadının aniden yüzü asılabilir. Bu sözcük çoğu kadın için sıkıcı gelebilir. Eğer diyet yapmadan formunuzu korumak istiyorsanız ve bunun imkânsız olduğunu düşünüyorsanız, bazı kurallara uyarak bunu gerçekleştirebilirsiniz. Yaşam şeklinizi ve beslenme alışkanlıklarınızı değiştirerek ilk adımı atabilirsiniz. Bu size çok zor bir iş gibi gelmesin, kolay değişikliklerle az ve akıllı besinlerle zayıflayabilirsiniz.

Diyet Yapmadan Kilo Vermenin Yolları

İşte diyet yapmadan kilo vermenin yolları;

· Genelde dengeli beslenen kişilerde yiyerek kilo vermek daha kolaydır. İlk olarak kilo vermek istiyorsanız dengeli beslenmelisiniz. Sağlıklı ve düzenli yemek yiyerek kilonuzu koruyabilir ve fazla kilolarınızdan da kurtulabilirsiniz.

· Kadınlar formunu korumak için diyet planı uygularlar. Yemekle ilgilerini keserek sinirli ve asabi bir yapıya sahip olurlar. Aslında bu gibi durumlara girmeden, diyet yapmadan zayıflamak mümkündür. Bu sayede kilolarınızdan sinirli değil, eğlenceli şekilde kurtulursunuz.

· Kilolarınızdan kurtulmada en büyük yardımcınız egzersizler olacaktır. Yaktığınız kalorileri hesaplamakta sizin için faydalıdır. Bu yüzden her gün yakılan kalorileri düzenli biçimde not almalısınız.

· Kahvaltı bilindiği gibi en önemli öğündür. Kilo vermek istiyorsanız bu öğünü atlamamalısınız. Bu sayede öğle yemeğini daha az yersiniz ve gece boyunca enerjisiz kalmış vücudunuzu enerji depolarsınız. Ayrıca uzun süre yemek yememek metabolizmanın yavaşlamasına neden olur.

· Gece yatmadan önce yemek yemeyin. Çünkü gece yenen yemekler sindirilemez ve vücutta yağa dönüşür. Eğer bir şeyler yemek istiyorsanız düşük kalorili besinler tüketmelisiniz. Gece mutfağı aklınızdan çıkarmak en iyi yoldur.

· Diyet yapmadan kilo vermenin bir diğer önemli yoluysa gün boyunca bol su tüketmektir. Su yaşam için en önemli kaynaklardan biridir. En az günde 8 bardak su içmek gerekir. Su tüketiminiz az ise bu günden itibaren arttırmalısınız. Kendinizi kontrol altında tutmanın en iyi yolu su içmektir. Asitli içecekleri tüketmekten uzak durun. Çünkü bu tür içeceklerin kalorisi yüksektir. Ayrıca midede ki asit oranını yükselttiğinden daha çabuk acıkmanıza neden olur.

· Bunların yanında dinlenmenin de kilo vermekte rolü vardır. Yeteri kadar dinlenmek ve uyumak sizi daha zinde kılar. Böylece yüksek kalorili besinler ihtiyaç duymazsınız.

· Önemli olan ne kadar yemek yediğinizdir. Her zaman az ve sık yemek yemenin faydalı olacağı söylenir. Her türlü besinleri yiyebilirsiniz. Ama az yemek şartıyla. Kilo vermek her şeye yasak getirmek anlamına gelmez. Örneğin çikolatayı çok seven bir kişi günde 3-4 tane çikolata yiyebilir. Sebze ve meyveleri öğünlerinize sıkça katın. Sebzeler düşük kalorilidir. Bu yüzden fazla yenmesinde bir sakınca yoktur. Ayrıca yemeklere başlamadan önce midenizi dinlendirmek için bir kâse çorba içebilirsiniz.

· Sizi tok tutan besinleri tüketmek açlık hissini geciktirir.

Diyatsiz Hızlı Zayıflamanın Yolları Nelerdir ?

Zayıflamanın bir tek yolu diyet yapmaktan geçmiyor. Uygulayacağınız bazı basit yöntemlerle de diyet yapmadan fazla kilolarınızdan kurtulabilirsiniz.

Nişastayı bir porsiyona düşürürken aynı zamanda meyveyi aşırı tüketmemeye ve beslendiğimiz yağlarla ilgili olarak da biraz daha hassasiyetle yaklaşmamız konusunda bu yolda bize çok faydalı olacak bir diğer unsuru meydana getirmektedir.

İşte Hızlı Zayıflamanın Yolları ;
1. Kahvaltı dahil olmak üzere mutlaka her öğünde protein içeren besinleri tüketmeye gayret ediniz. Örnek olarak vermek gerekirse yumurta, et, tavuk, balık, süt, peynir, mercimek, kuru fasulye, nohut, fındık ve bulgur gibi yiyecekler proteini barındıran türdendirler.

  1. Ekmek ve makarna gibi tahıllı ve unlu gıdaları en azından bir süreliğine sofralarınızda bulundurmamaya özen gösteriniz.

  2. Gün içerisinde öğünlerinizi oluşturan besinlerin büyük çoğunluğu avlanmış, yakalanmış, yerden toplanmış veya ağaçtan koparılmış türden olmalıdır.

  3. Nişastayı günde sadece bir porsiyon halinde tüketirken bunun akşam yemeğine denk gelmemesini de dikkatle göz önünde bulundurun. En iyi seçenekler yulaf ezmesi, patates ve baklagillerdir.

  4. Meyveler günde en fazla iki defaya mahsus olmak üzere, şeker oranı düşük, lifi yüksek türden meydana gelmelidir. Muzdan kaçınırken elma, armut, erik, çilek ve kiraz gibi meyvelerin hepsi de rahatça yiyebileceğiniz ve önemle önerebileceğimiz tarz yiyeceklerdir. Geçici bir süre için meyveler tek başına veya kuruyemiş, peynir gibi hafif besinler eşliğinde yenilirlerse çok daha olumlu sonuçlara gidilebilir. Meyve sularından özellikle kaçınmalısınız.

  5. Özellikle inek sütünü şimdilik azaltın veya tümüyle sofralarınızdan men edin. İstisnai durumlar için makul oranda peynir ve arada bir yoğurt tüketilebilir, fakat gereğinden çok şeker içerdiği için yoğurdu seçerken yağsız olanını tercih etmemenizi öneririz.

  6. Alkolü azaltın veya en temizi tümüyle rafa kaldırın.

  7. Ayçiçeği ve mısır özü gibi bitkisel yağlar yerine zeytinyağında yoğunlaşmanızı tavsiye ederiz.

  8. Önemle margarin ve hidrojenli yağlardan kaçınmalısınız. Kısmen hidrojen barındıran yağlarda tercih edilmemesi gereken türden yağlar arasında bulunmaktadır.

  9. Su tüketimi çok büyük önem taşır. Miktar olarak belirtmek gerekirse günde 2-3 litre arası su tüketen bireyler bunun faydalarını hissedilir biçimde göreceklerdir.

Diyet Yapmadan Zayıflamanın Yolları Neler?

Diikatli davranarak diyet yapmadan da kilo verebilirsiniz.

Besinleri yavaş çiğneyin

Zamanınız olmasa bile tabaktaki yemekleri hızlı yemekten vazgeçin. Ana öğünleriniz en az 15 – 20 dakika sürmeli. Çünkü beynin ‘tokum’ sinyalini vermesi için yaklaşık bu kadar süreye ihtiyacı var. Eğer besinleri hızla çiğnerseniz kontrolünüzü yitirerek bu süre içinde daha fazla yemek tüketme riskiyle karşı karşıya kalırsınız.

Her öğünden önce su için

Her gün 1.5 – 2 litre su içmeyi alışkanlık haline getirin. Gün içinde düzenli olarak tüketeceğiniz su metabolizmanızı hızlandırmak gibi önemli bir işlev üstleniyor. Ancak bu özelliğinden faydalanmak için suyu gün içine yayarak içmeniz şart. Eğer akşam su içmediğinizi fark edip bolca tüketmeye kalkarsanız, sık sık tuvalete gitmek dışında hiçbir değişiklik sağlayamazsınız. Bu nedenle her öğün öncesinde bir bardak su içmelisiniz. Böylece hem açlık hissinizi azaltarak gereksiz atıştırmalardan korunmuş, hem de günde en az 6 bardak su içmeyi garantilemiş olursunuz. Yemek yerken su tüketiminden ise kaçının, aksi halde mide hacmini artırmış olursunuz ki bu da daha fazla besin tüketmeniz anlamına geliyor. Yemekten sonra su içmek için en az 1 – 1.5 saat geçmiş olmalı. Çünkü mide boş iken su, doğrudan bağırsaklara karışıyor ama besinle karıştığında mideyi genişletmekten başka bir işlev üstlenmiyor.

Sebzeye ağırlık verin

Ana öğünlerinizden birinin mutlaka sebze ağırlıklı olmasına dikkat edin. Böylelikle hem bağırsakların daha hızlı çalışmasını sağlar, hem de daha az kalorili bir menüye sahip olursunuz. Örneğin ana öğününüzde et ve makarna yerseniz sebzeden çok daha fazla enerji alabilirsiniz. Ancak sebzeler bir porsiyon ete göre neredeyse dörtte biri kadar enerjiye sahip olsalar da, hemen hemen aynı derecede tokluk sağlarlar. Örneğin etin sindirimi 3 – 4 saat sürüyorsa, sebzenin sindirimi 2 saat kadar sürer. Fakat sebzeyi bir dilim ekmekle desteklerseniz, etli menü kadar uzun süre tok kalabilirsiniz. Bu nedenle gün içinde minimum 2 -3 porsiyon sebze, yine aynı oranda meyve almayı alışkanlık haline getirin.

Porsiyonlarınızı küçültün

Meyvede bir porsiyon derken, aklınıza dolu bir tabak gelmesin. Beslenme ve Diyet Uzmanı İpek Cirit bir porsiyonun 50 kalori olduğunu, bunu da yarım muz, büyük bir mandalina, küçük bir elma veya ayvanın dörtte biri ile alabileceğimizi belirtiyorlar. Sebzelerde de, 4 yemek kaşığı bir porsiyona karşılık geliyor.

Tatlılara ‘ambargo’ koyun!

Gün içinde yeteri kadar karbonhidrat tüketmediğimizde enerji ihtiyacımızı karşılayamıyoruz. Bunun sonucunda da beynimiz bize ‘tatlı’ yememizi emrediyor. Biz de ‘krizim tuttu’ diyerek tatlılara saldırmaya başlıyoruz. Oysa tatlı ihtiyacımızı önlemenin tek yolu düzenli beslenmek ve enerjiyi dengeli bir şekilde almaktan geçiyor! Beslenme ve Diyet Uzmanı İpek Cirit, şeker gibi basit karbonhidrat grubunda yer alan besinleri haftada 1, en fazla 2 kere tüketmenizi öneriyor. Çünkü tatlı yediğinizde 300 -350 gibi yüksek bir kalori alırsınız ama kan şekeriniz hızla yükselip tekrar düştüğü için yarım saat sonra tekrar acıkırsınız. Bunun aksine bol peynirli kepekli sandviç yerseniz neredeyse 3 saat boyunca tok kalabilirsiniz. Gün içinde 2 – 3 porsiyon meyve yediğinizde de tatlı krizinin önüne geçebilirsiniz. Eğer canınız tatlı çok çektiyse, baklava ve şekerpare gibi kalorisi bol tatlılar yerine, daha az kalori içeren sütlü tatlıları tercih edin.

Çeşitli beslenin!

Besinleri sadece kalori veren maddeler olarak düşünmeyin. Vücudumuzun iyi enerji harcaması, günlük işlerini yerine getirebilmesi ve aynı zamanda sağlıklı olarak hayatına devam edebilmesi için ihtiyacı olan besin öğelerini bize gıdalar verir. Tüm besin öğelerini içinde bulunduran tek bir besin olmadığı gibi aynı besin grubunda yer alan besinlerin de içeriği farklılık gösterir. Kilo vermeye de çalışsak, kilomuzu korumaya da çalışsak çeşitli beslenmeyi ihmal etmemeliyiz.

Yağları ‘yasak’ listesine almayın!

Kilo vermek uğruna yağdan vazgeçmeyin. Çünkü yağlar sindirimi en uzun süren grup oldukları için yemeklere ilave etmezseniz tokluk süreniz kısalır, siz de kendinizi yine sofra başında bulabilirsiniz. Fakat çok hareketli bir yaşantınız yoksa, et, peynir ve yoğurt tüketirken zaten vücudunuzun ihtiyacı kadar aldığınız için doymuş, yani katı yağlardan kaçının. Gün içinde yemeklere katacağınız sıvı yağ miktarı 4 – 5 tatlı kaşığını geçmemeli. Bunun için de 4 – 5 su bardağı ile yapacağınız çorbaya yarım yemek kaşığı, bir kiloluk sebze yemeğine de yarım çay bardağı, salatalara da 1 tatlı kaşığı kadar sıvı yağ eklemeniz yeterli gelecektir.

Karbonhidrattan vazgeçmeyin

Kilo vermeye karar verdiğimizde çoğumuzun yaptığı ilk şey, ‘karbonhidratlı besinleri sofradan kaldırmak oluyor. Oysa hem yeterli beslenmek hem de midemizin tok kalması için günlük enerji ihtiyacımızın yüzde 50 – 60’ını karbonhidrat kaynaklı besinlerden sağlamamız şart. Bu da günde 300 – 350 gr karbonhidrat anlamına geliyor. Diyelim ki et ve yanında da bolca salata yediniz. Karbonhidrat içeren besin tüketmezseniz vücudunuz ihtiyaç duyduğu ‘enerjiyi’ alamadığı için 1 – 1.5 saat sonra acıkmaya başlarsınız. Bunun aksine yanında karbonhidrat içeren bir besin tüketirseniz en az 2 – 2.5 saat tok kalır, bu sayede bir sonraki öğüne kadar gereksiz şeyler atıştırmazsınız. Dolayısıyla her öğünde karbonhidrat içeren besinlere mutlaka yer verin. Ancak seçiminiz kan şekerini hızla yükseltmedikleri için lif içerenlerden yana olmalı. Örneğin pilav ya da patates yerine, sindirimleri nispeten daha uzun süren, böylece kan şekerini hızla yükseltmeyen kepek ekmeğini, tam buğday makarnasını, kuru baklagilleri veya bulgur pilavını tercih etmenizde fayda var. Tabii her öğünde karbonhidrat içeren besinleri 3 – 4 yemek kaşığını geçmeyecek miktarda yemeniz gerektiğini de unutmayın!

Öğün atlamayın

Zayıflamanın öğün atlamaktan geçtiği yolundaki hatalı bilgilerle hareket etmeyin. Çünkü aç kaldığınızda vücudunuz bunu bir tehdit olarak algılıyor ve ihtiyaç duyulan enerjiyi yağ dokusundan almaya başlıyor. Fakat vücut uzun süre açlıktan sonra yağ deposundan sağlanan bu enerjiyi, öğün tüketilmesi ile beraber besinlerle gelen enerjiyi tekrar yağ dokusuna geri gönderiyor, hem de fazlasıyla. Bu da kilo verememenize, hatta kilo almanıza yol açıyor!

Dolayısıyla kahvaltıyı uyandıktan sonra en geç 1 saat içinde yapmalı ve sonraki öğünleri 2 – 4 saat sonra olacak şekilde planlamalısınız. Bunun için her gün 3’ü ana öğün olmak üzere günde en az 5 – 6 kez beslenin. İsterseniz, ara öğün sayısını 4’e bile çıkarabilirsiniz. Bu sayıyı kahvaltı saatinize göre belirleyebilirsiniz. Örneğin kahvaltınızı saat 7.00’de yapıyorsanız, ana öğünden önce mutlaka bir ara öğününüz olmalı. Ancak sofraya saat 10.00 gibi oturuyorsanız, bu durumda 2 – 3 saat sonra öğle yemeğine geçebilirsiniz.

Sofraya geç saatlerde oturmayın

Yoğun iş temposu nedeniyle bunu başarmak pek kolay olmasa da akşam yemeğini çok geç saatlere bırakmamaya çalışın. Akşam saat 19.00 gibi sofraya oturabiliyorsanız, çok şanslısınız. Ancak bu mümkün değilse ve diyelim ki saat 24.00’te yatağa gireceksiniz, hiç olmazsa yatmadan en az 4 saat önce akşam öğününü tamamlayın ki hareketsiz kaldığınız için kaloriler vücudunuzda depolanmasın. Akşam yemeğinde ağır yemekler yerine kalorisi az ve sindirimi kolay hafif yemekleri tercih edin! Eğer geç kalmışsanız, akşam yemeğini atlamayı bir çözüm olarak da görmeyin. Çünkü öğünü tamamen atlarsanız yetersiz beslenmiş olur ve vücudunuz uzun süre aç kalacağı için bazal metabolizmanızın hızının düşmesine yol açabilirsiniz.

Kızartmayın, haşlayın…

Fazla kilolarınızdan kurtulmak için besinlerinizi pişirme şekline de dikkat etmelisiniz. Kızartmaları ayda bir veya iki kez ile sınırlamalı, bunun yerine haşlama veya fırında pişirme şekillerini tercih etmelisiniz. Eğer patates kızartmasını çok veriyorsanız, baharatlandırarak fırında elma patates şeklinde hazırlayabilirsiniz.

Proteini abartmayın

Protein tüketiminde aşırıya kaçmayın. Çünkü bol protein almak aynı zamanda ‘yağlı’ beslenmek anlamına geliyor. Çok yağlı beslenmek de metabolizmanın hızlı çalışmasına engel oluyor. Bu nedenle günlük besin ihtiyacınızın sadece yüzde 18’inin proteinden oluşmasına özen gösterin. Fazla protein alımının böbrekleri yorduğunu da unutmayın.

Diyet Yapmadan Zayıflama Önerileri

1. Uyanır uyamaz bir bardak ılık su için (Tercihen yarım limon suyuyla da karıştırabilirsiniz.)
2. Beslenme uzmanlarının tavsiye ettiği türden bir kahvaltı hazırlamayı deneyin! Çay ya da kahve, iki dilim kepek ekmeği ve üstüne 12 ila 15 gram arası az miktarda yağ, 1 kaşık reçel ya da bal, taze sıkılmış meyve suyu ve bir kâse doğal yoğurt. Eğer gününüz hareketli ya da hiperaktif geçecekse, listeye küçük bir parça peynir ya da bir adet yumurta da ekleyebilirsiniz.
3. Gönül rahatlığı ile doğal yoğurt ve beyaz peynir tüketebilirsiniz. Yağsız olmalarına ise gerek yok. Aradaki fark çok az ve kendinizi mahrum etmenize değmez. Yağsız yoğurt 50 ila 55 kalori içerirken; doğal yoğurt 60 kalori ve tam yağlı sütten yapılan yoğurtlar ise 80 kalori içeriyor. Ancak miktarı az tutun.
4. Gün boyunca çantanızda gazsız maden suyu ya da bir termos yeşil çay bulundurmaya çalışın. Bu ünlü yıldızların da tercih ettiği bir yöntem. Test ettik, işe yarıyor!
5. Bir elma, birkaç üzüm tanesi ya da kuru meyve (incir ya da kayısı) yiyerek, sabah 11:00 gibi başlayan açlık krizlerinizin önüne geçebilirsiniz. Bu size canlılık kazandıracak ve daha yemeğin başında ekmek sepetine uzanmanızı engelleyecek gayet akıllı bir yöntem…
6. Mönünüzde keyfinize göre patates (kızartması hariç), pilav ya da tam tahıllar gibi glüsit içeren bir besin bulundurabilirsiniz. Bu öğleden sonra hissedebileceğiniz açlığı engeller, yanında da kilonuzu tehlikeye sokmadan rahatlıkla et, balık ya da yeşil sebze tüketebilirsiniz.
7. Tavuk, hindi, ördek ya da balık yiyebilirsiniz. Bu hem daha sağlıklı hem de daha ekonomik olacaktır.
8. Tahıl ekmeği, esmer pirinç ya da yine esmer ve doğal unu tercih etmelisiniz. Bağırsaklarınız size minnettar olacak ve yalnızca, iyi besinleri vücudunuzda tutacak.
9. Tatlı olarak meyvelere odaklanmayı denemelisiniz. (Meyve salatası, komposto ve hafif tatlı bir şerbet gibi). Kalori hesapları içinde kendinizi kaybetmenizin bir anlamı yok! Dondurma, pasta, creme brulee ya da fazla yağ ve şeker içeren, yani çok kalorili olan tehlikeli eğilimlerinizi başka bir zamana ertelemelisiniz.
10. Gurme restoranlardan uzak durmalısınız. Göz kamaştırıcı bile olsalar minik kurabiyeler, drajeler ya da diğer
şekerlemeler oburları tuzağa düşürmekten başka bir işe yaramaz!

Diyet Yapmadan Zayıflama Yolları

Diyet kelimesini duyduğunuzda bile aç kalma korkusuyle başbaşa kalıyorsanız.Diyet yaparken yeme isteğiniz daha da çok artıyorsa ömür boyu diyet yaparak zayıf kalamayacağınız gerçeğiyle yüzleşmenin vakti gelmiş demektir.

Çünkü her başlanınlan şeyin bir sonu vardır.Bir diyet programına başlayıp da bunu ömür boyu sürdürmek bir çok insan için pek de mümkün olmayabilir.

Eğer diyet yapmakta zorlanıyor ve diyeti devam ettiremiyorsanz zayıflayabilmek için öncelikle yaşam tarzınızı değiştirmeye ve  sağlıklı yaşamaya karar vermelisiniz.

İşte  diyet yapmadan ve sağlıklı zayıflamanın 10 püf noktası

1.  Öncelikle Besinleri İyi Tanıyın

Tahıllar (ekmek, pilav, çorba, bisküvi, kestane, patates, kuru baklagiller vb),

Et ve türevleri (kırmızı et, balık, tavuk, hindi, peynir, yumurta vb),

Sebzeler (yeşil, kırmızı, mor, turuncu vb), Meyveler, Yağlar (zeytin, ceviz, fındık, sıvı yağlar )

2. Değişik Besinlerle Beslenin

Tüm öğünlerinizde farlı besinler tüketmeye çalışın.

Bir öğünde bütün besin gruplarından az az da olsa bulundurabilirsiniz. Örneğin öğle yemeğinde yiyeceğiniz ”1/2 porsiyon bulgur pilavı, 1 tabak kıymalı sebze yemeği ve cacık” hemen her gruptan besini almanızı sağlayacaktır.

Yiyerek Zayıflamak İçin

İştahlı kimseler için işkencedir diyet yapmak.Ömür boyu diyet yapamam diyenlerdenseniz.Yazımızı okuyun ve yiyerek zayıflamak için neler yapmak gerkektiğini öğrenin.

1.Doğru alışkanlıklar edinerek aç kalmadan kilo verebilir aynı zamanda da sağlıklı beslenebilirsiniz.
2. Öğle yemeğine salata ile başlayın. Öğle yemeğine salata yiyerek başlayanların yüzde 12 daha az kalori aldıkları belirlenmiş.
3.Kemer takarak Yüksek kalorili ama düşük besin değerli yiyecekler yemek istediğiniz zaman açlık hissetmeyecek kadar kemerinizi sıkın. Ulaşmak istediğiniz ölçüye kadar bu kemer yönetmine  devam edin.
4. Baharatlı gıdalar tüketin Metabolizmanızı çalıştıran kapsaisin çok acı biberde bulunur. Süt ürünleri ise kapsaisinin görevini yapmasına sudan daha çok yardımcı olur.
5.10 öğün yiyin Eğer iş ya da farklı denenlerle stres yaşıyorsanız, düşüncelerinizi kontrol edemiyorsanız, çok acıkmış hissedebilirsiniz.Bu durumda birşeyler yedikten 10 dakika sonra yine aç hissedebilirsiniz. Bu durumda günde 10 defa tüketebileceğiniz sebze ve meyveleri belirleyin ve bunları yiyin.
6. Pizza, lahmacun gibi yiyeceklerdeki yağları peçete yardımıyla azaltabilirsiniz.
7. Sebze ve meyveleri kabuklarıyla tüketin Elma, armut, salatalık gibi meyve ve sebzelerin kabukları lif açısından zengindir. Hatta portakalı bile kabuğunun tamamını soymadan beyaz yerini bırakarak yiyebilirsiniz.
8. Süt için Günde alınan 1800 mg kalsiyum kalori emilimini sağlıyor. Bu nedenle kahvenizi sütlü ya da kalsiyum içeren gıdalarla için.
9. Düzenli olarak yiyecek günlüğü tutmalısınız. Protein, karbonhidrat, yağ gibi besinleri beslenme planınıza ne ölçüde dahil ettiğinizi böylece kontrol edebileceksiniz.
10. Yemekten sonra ufak bir parça bitter çikolata yemek size kilo aldırmaz. Bunun dışında minik kekler yada meyve iyi bir seçenek olabilir.

Diyetsiz Zayıflayın!

Sağlıklı ve kalıcı kilo vermenin püf noktaları..

  • Öğün atlamamaya çalışın. Günde 3 mütevazı öğün yemek yiyin ve aralarda acıkırsanız, taze meyve gibi sağlıklı atıştırmalar yapın! Şok diyetler yapmak veya öğün atlamak, kilo verip, bu kiloyu korumanın iyi birer yolu olmayacaktır.

  • Bol meyve ve sebze tüketin. Günde toplam en az 5 porsiyon tüketin. Bir porsiyon, 2-3 kaşık sebze, bir adet meyve (mesela bir muz) veya 2-3 adet küçük boy meyve (örneğin erik), 1 küçük kâse meyve salatası veya bir bardak taze sıkılmış meyve suyuna denktir. Bunlar, size fazla kalori yükü yapmadan tok tutacak besinlerdir.

  • Her öğünde nişastalı besinler yiyin. Lif açısından zengin olan tam buğday ekmeği, kabuğu soyulmamış patates, tam buğday, pirinç ve makarnaları tercih edin.

  • Daha az hayvansal (doymuş) yağ tüketin. İnce kesilmiş et dilimlerini tercih edin. Etten, görebildiğiniz yağları ve tavuğun derisini ayırın. Daha az bisküvi, pastane ürünü ve kek tüketin.

  • Doymamış yağ oranı yüksek yağları kullanmaya özen gösterin. Yemek pişirirken, katı yağlar yerine ayçiçeği yağı, mısırözü veya zeytinyağı gibi bitkisel yağları tercih edin. Bu yağları ayrıca salatalarınıza sos olarak da kullanabilirsiniz.

  • Yağsız veya yarım yağlı süt, az yağlı yoğurt ve az yağlı peynir gibi, düşük yağ içeren günlük ürünleri tercih edin.

  • Düzenli olarak balık yiyin. Haftada en az bir kez yağlı balık (örneğin somon, sardalye ya da ton balığı konservesi şeklinde de olabilir) tüketmeye özen gösterin.

  • Bol bol sıvı, özellikle de su için. Ucuzdur, kalorisizdir ve midenize doluluk hissi verir! Günlük hedefiniz 6-8 bardak olsun.

  • Ne kadar alkol tükettiğinize dikkat edin. Alkollü içecekler çok kalorilidir ve şişmanlatıcı yiyeceklere olan iştahınızı arttırır. Ayrıca, çok içtiğiniz zaman artık ne yediğinizi düşünemeyecek hale gelebilirsiniz!

Yiyerek Zayıflamanın 15 Yolu

Hiçbirşey olmadığını söylemek için insan üstü bir gücü alır. Haftalar yaklaştıkça teklif edilir, bunun yerine, belli bir ölçüde deneyin. Bu talimatları takip edin ve minimal tehlikeyi garantileyin.

  1. Porsiyon kontrolü her şeydir. Çoğu insan kilo verir ve porsiyon kontrolün basit stratejisiyle ondan uzak durun. Belirli yiyecekleri eleme ve hatta sınırlama, tatil boyunca acımazsızca olur. Bir sonraki en iyi şeyi yapın: Küçük porsiyonlarla yiyin, bildiğiniz yiyecekleri sınırlandırın ve tıka basa kendinizi doyurmayın.

  2. Yapacağınız en iyi şey, harika davranış harika hissetmektir. Bizlerin çoğuşuan “ tetik” yiyeceklerimizin olduğunu ve bu yiyeceklerin ruh halimizi, iştahımızı ve enerjimizi nasıl etkilediğini biliyoruz. Tatil boyunca bu yiyecek sorunlarından uzak durursanız zamanınızın büyük bir çoğunluğunda bu yiyeceklerden uzak durursunuz. “ Zamanın çoğu”, “ zamanın hiçbir anından” çok daha iyidir.

  3. Diyet zihniyetini kafanızdan atın. Bu, 2. Talimatın doğal sonucudur. Kendi kendinize diyete “devam” ediyorum veya “ etmiyorum” diye düşünürseniz bu durumdan sıkılmaya başlarsınız. Neden? Çünkü bırakır bırakmaz, bıraktığınızda, sonucuç “ biter”. Kendinizi bu felakete sürüklemeyin. Halam Goldie’nin çöreğinin tadı, sizin “günah” işlediğiniz ve kesinlikle “ kahrolası yine hepsini yedim” anlamına gelmemektedir.

  4. Yemek öğünlerinizi atlamayın. Tatil boyunca yaygın olan bir diğer şeyde sabah kahvaltısını yapmama ve öğlen yemeğini çünkü fazla bir yemeğin geleceğini biliyorsunuz böylelikle kutlama için kalorilerden “ kurtuluyorsunuz”. Bu strateji olumsuz sonuç verir çünkü açlıktan ölürsünüz ve gelen yemeği yediğiniz miktardan daha fazla yersiniz. Bu şekilde yapmaya yöneliriz…

  5. Kesinlikle aç kalmayın. Hangi yiyeceklerden uzak kalmanız ve ne yemeniz gerektiğini biliyorsunuz. Güzel, aç kaldığınızda ve kan şekeriniz düştüğünde bu yiyecekler çok daha zor dayanır. Gramlarını ayarlamaya devam edin. Bir bardak domates suyu, öğütülmemiş birkaç tane kraker, bir veya iki dilim peynir ya da fıstık ezmesiyle pirinç kek iştahınızı açar. Tatilde akşam yemeğinden önce bir saat veya daha fazla onları deneyin ve bel ölçünüz aynı kalırken gücünüzün nasıl artığını izleyin.

  6. Büfe sırasına küçük bir tabakla girin. Bir tabak dolusu salata, çok yiyecek ve fiziksel olarak aynı yöntemi “hissetme” gibi görülür. Daima ikinci için geri dönersin hatta üçüncü için bile; ama bunların hepsi yemek yeme sürecinizi azaltır, tamamen kendinizi tok hissedersiniz. Tabağınızı doldururlarsa bu daha büyük porsiyonlardaki yemekleri yemiş olursunuz vbüfe tabağıyla sınırlı kalmaya son verirsiniz.

  7. Alış veriş yaparken yanınıza atıştırma yapmak için yiyecek alın. Bu kötü fast food seçenekler için herkesin saatlerce aç bırakılması gözlenir. Kereviz, havuç ve hatta kuru yemiş gibi katur kutur yenen sağlıklı atıştırmaların yanında hazırlamaya devam ederseniz – avuç dolusu fıstık ezmesi yemeyin- bunları daha az yemeye başlarsınız.

  8. Baharatla tatlının yerini değiştirin. Ağzınıza turşu veya bahar koyduğunuzda tatlı yeme arzunuz yok olur. Aşırıya kaçmamak şartıyla tatlıya evet ama ilk olarak yiyeceğiniz şeyler turşu ve baharat olmalı be bu yiyecekler sayesinde tatlı yeme isteğiniz artık olmayacak.

  9. Susatmadığından emin olun. Çoğu zaman fazla yemek yemek isteriz gerçekten çok aşırı aç olmayız, orta susuzlukta olur. Böylelikle bol bol su için. Bir dilim portakal, limon veya ıhlamur suszuluğunuzu bastırır ve aşırı yemek yeme isteğinizi azaltır; lezzetli kalorik olmayan maden suları aynı şekilde susuzluğu giderir.

  10. Tatilde bir saat içinde yemeğinizi bitirin. Sürekli olarak yeme yemek isteği gelirse vücut ikinci insülini üretit. Bir saat içinde bitirerek ikinci insülinden ( yol gösteren yağ depoları ) kaçının. Bir saat içinde ne yediğinizi unuttuğunuz gibi bir şeyler olursa, bu iyidir, yarın için onu kurtarın. Halen orada olacak ama kalçalarınıza kilo olarak geri dönmeyecek.

  11. Her yemeğe salata ile başlayın. Salata sizin doymanızı sağlayacak, fiber ekmek için harika bir alternatif.

0 yorumlar
0 FacebookTwitterPinterestEmail
Daha Yeni Yazılar
Eski Yazılar
@2017 - özel günleri ve önemli tarihleri takip etmenizi sağlayan platform Kacgun2017